## 4.2 Tornado's en orkanen

Hoe ontstaat een orkaan

Orkanen komen regelmatig voor in de gebieden op lage breedte. Een orkaan ontstaat als boven zee veel water verdampt, dit stijgt op en condenseert tot wolken. Door de draaiing van de aarde gaat de wolk ook draaien. Als er heel veel water verdampt, in gebieden waar het zeewater 26 oC of hoger is, ontstaat zo een gigantische draaiende wolk, een orkaan. Een orkaan wordt pas een orkaan genoemd als windkracht 12 wordt gemeten, dat betekent een windsnelheid van ongeveer 117 km per uur!

Hiernaast staat een link naar een filmpje, dat uitlegt hoe een orkaan ontstaat:

http://www.schooltv.nl/video/wat-is-een-orkaan-een-storm-met-windkracht-12/#q=OrkaAn

Opdrachten: maak ze met behulp van het filmpje hierboven en internet.

1. Hoe groot kan een orkaan zijn in doorsnede?

2. Wat wordt er bedoeld met het oog van de orkaan?

3. Welke directe gevolgen heeft een orkaan?

4. Welke indirecte (na een tijdje) heeft een orkaan?

Naamgeving

Orkanen worden overal op aarde anders genoemd. In onderstaand plaatje staat aangegeven hoe.

Figuur 1.

Naast algemene benamingen voor orkanen, krijgen stormen zodra ze orkaan worden een naam. Deze namen zijn afwisselend jongens en meisjesnamen, die eens in de 7 jaar worden gebruikt. Is er een orkaan die erg verwoestend was, zoals Katrina in 2005, dan wordt deze naam niet weer gebruikt. Hieronder een voorbeeld van een lijst met namen voor Amerika.

Maak de volgende opdrachten:

5. De hoeveelste orkaan in het orkaanseizoen is Shary?

6. Bekijk figuur 1. Geef van de onderstaande landen aan hoe een orkaan hier wordt genoemd.

A: Japan

B: Bangladesh

C: Mexico

7. Bij welk type landen zal er de meeste schade zijn als gevolg van een orkaan? Leg uit waarom dit zo is.

Orkaan en tornado
Bestudeer uit de Kennisbank de pagina's 5 en 6 over orkanen (hurricanes) en tornado's. Bekijk daarna de informatie over deze natuurverschijnselen op de aangegeven websites op internet.

KB: Orkaan - tornado

- SchoolTV: Hoe ontstaat een orkaan?
- SchoolTV: Een verwoestende cycloon.
- BBC: Tornados
- BBC: Hurricanes

Bezoek de websites hierboven en zoek het antwoord op de volgende vragen:

8. Hoe ontstaat een orkaan? Beschrijf dit in 4 stappen.

9. In welk gebied op aarde komen veel orkanen voor en waarom juist daar?

10. Wat is het verschil tussen een orkaan en een tornado? Noem twee verschillen.

Orkanen, tornado's en cyclonen
11. Lees de tekst hieronder en vul de juiste letters in bij de cijfers.

Het ...1... begint ieder jaar in augustus en duurt tot ongeveer ...2... . In die periode hoor je vaak veel over orkanen, deze stromen met een windsnelheid van meer dan ...3... . Orkanen worden soms ook ...4... of tyfonen genoemd of in het Engels hurricanes. Orkanen kunnen veel schade veroorzaken. Wegen en bruggen kunnen worden vernield alsof het luciferhoutjes zijn. Ook ...5... het ontzettend hard tijdens zo’n storm. Daardoor lopen straten onder of veranderen in gevaarlijke ...6... . Orkanen komen vooral voor rondom de ...7... boven de grote oceanen. Er bestaan vijf soorten orkanen: klasse 1 tot en met klasse 5. De laatste klasse is de sterkste en gevaarlijkste orkaan. Een ...8... is een ander soort storm dan een orkaan. Een tornado is een koker van keihard draaiende lucht die onderaan een enorme ...9... hangt. De lucht draait zo ontzettend snel dat op de plek waar de tornado de grond raakt alles wordt verwoest.

In de tekst ontbreken nog een aantal woorden. Die woorden zie je hieronder. Selecteer de tekst en kopieer de tekst naar een Worddocument.
Vul vervolgens de ontbrekende woorden in.

a cyclonen | d orkaanseizoen | g tornado
b december | e regent | h onweerswolk
c 117 km per uur | f evenaar | i modderstromen

Orkaan Irma
In het Caribisch gebied komen gemiddeld in het orkaanseizoen zes orkanen voor. Deze tropische orkanen bedreigen ieder jaar de landen rond de Golf van Mexico en de oostkust van de Verenigde Staten. De orkanen die in dit gebied ontstaan krijgen allemaal een naam. In 2017 zijn de namen van de Atlantische orkanen: Arlene, Bret, Cindy, Don, Emily, Franklin, Gert, Harvey, Irma, Jose, Katia, Lee, Maria, Nate, Ophelia, Philippe, Rina, Sean, Tammy, Vince, Whitney.
Normaal worden de namen om de zes jaar hergebruikt, maar als een orkaan heel veel slachtoffers maakt, wordt de naam nooit meer gebruikt. Een voorbeeld van namen die nooit meer gebruikt worden, zijn 'Katrina', ‘Harvey’ en ‘Irma’. Deze orkanen raasden in augustus 2005 en augustus en september 2017 door de Verenigde Staten en het Caribisch gebied en hebben vooral de steden New Orleans, Houston en het eiland Sint-Maarten zwaar getroffen. Harvey zal qua kosten (tussen 150 en180 miljard dollar) waarschijnlijk de meest ontwrichtende orkaan in de geschiedenis van de Verenigde Staten worden. Katrina leverde 120 miljard aan schade op.
Kijk op de site van de NOAA (National Oceanic and Admospheric Administration) en gebruik de zoekterm Irma.
Bekijk op internet een aantal afbeeldingen en filmpjes van de orkaan Irma en van de verwoestingen die deze orkaan heeft aangericht. Stop na ongeveer 20 minuten.