## Stap 2

De Limes als plek voor handel en overdracht van cultuur
Langs de Limes in Nederland bouwden de Romeinen grensposten en steden. Die waren met elkaar verbonden door de Rijn en met andere delen van het rijk door goede wegen, die door de Romeinen waren aangelegd. Daarvan maakten ook handelsreizigers dankbaar gebruik. Daardoor heeft de Limes niet alleen zichtbare sporen achtergelaten in de Nederlandse bodem en het landschap, maar ook andere sporen. Sporen die misschien niet zichtbaar zijn, maar wel van grote invloed op het dagelijks leven in Nederland van nu.
Bekijk het videofragment en lees de tekst.

Video: De Romeinse Limes

Bekijk ook welke invloed de Romeinen op ons eten hebben gehad.

Zie de video Romeinse moestuin Arnhem (Kijk van 1:15 tot 2:38 min.)

Romanisatie De komst van de Romeinen naar Nederland betekent een culturele, economische, religieuze en politieke schok. De inheemse stammen nemen de aspecten van de Romeinse cultuur over die hen het meest aanspreken. Dit proces heet ‘romanisatie’. Culturele invloed Naast het nieuwe fenomeen van de stad, introduceren de Romeinen op cultureel gebied onder meer de geschreven taal (het schrift) en de rechtspraak. Via import maakt Nederland kennis met o.a. olijfolie, wijn, papaver en vissaus, maar ook met glaswerk. Bij de landbouw nemen de Romeinen de oogstmachine, veel grotere runderrassen, kippen en nieuwe gewassen zoals tamme kastanjes, broodtarwe en rogge mee. Economische invloed De aanwezigheid van het leger zorgt voor een bloeiende handel in etenswaren en luxeproducten. Ook krijgt ons land krijgt voor het eerst te maken met een monetair stelsel (geld). Religieuze invloed De Romeinen zien overeenkomsten tussen de karaktertrekken van hun eigen goden en inheemse goden. Zij voegen de naam van de Romeinse god toe aan de inheemse naam. Daarnaast ontstaat een vermenging van inheemse en Romeinse gebruiken. De doden worden nog steeds gecremeerd, maar behalve simpele crematiegraven komen ook grafheuvels, monumentale grafzerken en askisten voor. Bron: www.romeinselimes.nl

Beantwoord nu de vragen:

1. Noem drie producten die de Romeinen in Nederland invoerden en die we nu nog steeds in een supermarkt of winkel kunnen kopen.
2. Noem drie nieuwigheden uit het Romeinse rijk die de Bataven en Cananefaten (en andere bewoners) in Nederland overnamen en die we nu nog steeds kennen.
3. Hoe veranderde de Germaanse godsdienst door de godsdienst van de Romeinen?
4. Welke nieuwigheid van de Romeinen maakte een einde aan de prehistorie in Nederland?