# Arseen in drinkwater

In Bangladesh bleek rond 1980 dat het drinkwater in veel waterbronnen hoge concentraties arseenverbindingen bevatte. Zulke hoge concentraties zijn schadelijk voor de gezondheid.
De aanwezige arseenverbindingen zijn afkomstig uit gesteentes. Eén van de arseenverbindingen is natriumarseniet, Na3AsO3. Natriumarseniet is opgebouwd uit natriumionen en arsenietionen.

Op den duur kunnen arseenverbindigen beschadigingen aan het DNA veroorzaken doordat in het DNA arseenatomen worden ingebouwd in plaats van fosforatomen. Hierdoor veranderen de structuur en de functie van het DNA.

Sinds bekend is dat drinkwater in Bangladesh arseenverbindingen bevat, test men het drinkwater. Een veelgebruikte test is de Gutzeit-test. Een Gutzeit-test bevat de volgende materialen:
- teststrips met de vaste stof HgBr2
- een plastic flesje
- een kunststof zakje met zinkpoeder (stof 1)
- een kunststof zakje met zoutzuur (stof 2)
- een kleurenkaart
De bijsluiter van de test is hieronder weergegeven.

Bij het uitvoeren van de test reageren zink en zoutzuur volgens onderstaande reactievergelijking.

Zn + 2 H+ --> Zn2+ + H2 reactie 1

In de test is de hoeveelheid zoutzuur in overmaat aanwezig. Het waterstofgas dat in reactie 1 ontstaat, reageert met de arseenverbindingen. Bij die reactie worden de arseenverbindingen
omgezet tot het gas arsaan (AsH3). Arsaan komt vrij uit de oplossing en reageert met HgBr2 op de teststrip. Bij deze reactie ontstaat AsH2HgBr.
Afhankelijk van de hoeveelheid arseenverbindingen in het drinkwater ontstaat op de teststrip een kleur die varieert van lichtgeel tot donkerbruin. Hoe meer AsH2HgBr ontstaat, des te bruiner kleurt de teststrip.

Met behulp van de kleurenkaart kan de concentratie van de arseenverbindingen in het drinkwater worden vastgesteld. De kleurenkaart staat hieronder afgebeeld in grijstinten.

De concentratie van de arseenverbindingen is weergegeven in μg As per liter. De veiligheidsnorm voor arseenverbindingen in drinkwater in Bangladesh is 50 μg As per liter.
De Gutzeit-test is niet voor honderd procent betrouwbaar. Eén van de storende factoren is de aanwezigheid van sulfide-ionen (S2– ) in het drinkwater. Deze ionen reageren met het overgebleven zoutzuur tot H2S. H2S reageert ook met HgBr2.
Bij deze reactie ontstaat het grijsgekleurde HgS.
De concentratie van de sulfide-ionen in het drinkwater is zo klein dat deze niet schadelijk is voor de gezondheid. Maar de aanwezigheid van de sulfide-ionen in het drinkwater kan wel leiden tot een ongewenste conclusie na het uitvoeren van de Gutzeit-test.