## Stap 4

Waar wonen ‘de buitenlanders’?
CBS heeft enkele jaren geleden het rapport ‘Een gekleurd beeld van wonen: de woonsituatie van niet-westerse allochtonen in Nederland’ uitgebracht.
Een soortgelijk rapport is uitgebracht door het Ruimtelijk Planbureau samen met CBS onder de titel ‘Regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005-2025’.
Met beide rapporten in de hand kun je de vraag ‘Waar wonen de buitenlanders?’ goed beantwoorden. De rapporten zijn al tien jaar oud, maar het beeld is sindsdien niet veel veranderd.
Van de oorspronkelijke ‘gastarbeiders’ ging het merendeel werken in de industriële centra van de Randstad, Brabant, Gelderland en Twente. Zij kwamen overwegend terecht in goedkopere huurwoningen in de oude wijken van de grote steden.
Met name de Randstad trok personen met een migratieachtergrond.
En daar wonen de meesten nog steeds.

Tabel 1
Verdeling van bevolkingsgroepen over landsdelen

% | Noord | Oost | West | Zuid | Totaal
Nederlanders | 12 | 22 | 44 | 23 | 100
Turken | 2 | 21 | 60 | 16 | 100
Marokkanen | 2 | 10 | 72 | 17 | 100

Tabel 2
Verdeling van bevolkingsgroepen over de vier grote steden (G4)

% | Amsterdam | Rotterdam | Den Haag | Utrecht | Totaal G4
Nederlanders | 3 | 3 | 2 | 1 | 9
Turken | 11 | 13 | 9 | 3 | 35
Marokkanen | 21 | 12 | 8 | 8 | 47

De meerderheid van de personen met een migratieachtergrond woont in het westen van Nederland.
Van alle Nederlanders woont maar 1 op de 11 mensen in een van de vier grote steden.
Van alle personen met een Turkse migratieachtergrond woont een derde en van alle personen met een Marokkaanse migratieachtergrond woont bijna de helft in een van deze vier steden.
Dat beeld kun je ook zien in je atlas (Grote Bosatlas, 54e editie, de kaarten 50A en B).

Percentage inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond per gemeente:

Kaart 1: Percentage inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond per gemeente in 2005 (links) en 2025 (rechts)

Dat de concentratie van personen met een migratieachtergrond in het westen alleen maar groter wordt, blijkt uit de twee kaarten in ‘Regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005-2025’.
Niet alleen in Nederland is de buitenlandse bevolking niet gelijkmatig over het land verspreid.
Hetzelfde geldt voor Duitsland. We hebben geen kaarten van ‘personen met een migratieachtergrond’ (Bevölkerung mit einen Migrationshintergrund) in Duitsland, maar wel van ‘buitenlanders’ in Duitsland.
Kijk daarvoor naar de kaarten van de Grote Bosatlas, 54e editie, kaarten 100D en 100G.

Je ziet duidelijk dat de grootste percentages buitenlanders in het zuiden en westen van Duitsland te vinden zijn, niet toevallig ook de delen van Duitsland met de grootste verstedelijking. Maar er is meer aan de hand. Tot 1990 was Duitsland verdeeld in twee aparte landen: West-Duitsland (ook wel: Bondsrepubliek Duitsland of BRD) en Oost-Duitsland (ook wel: DDR).
West-Duitsland had een open economie en gastarbeiders waren er in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw welkom. Oost-Duitsland was veel meer gesloten. Op uitnodiging van bevriende communistische landen werden er wel gastarbeiders naar de DDR gehaald, maar veel minder dan in West-Duitsland. Het totaal aantal gastarbeiders is er onder de honderdduizend gebleven. Oost-Duitsland had ook een roulatiesysteem, waarbij na enkele jaren de gastarbeiders gedwongen weer naar huis moesten gaan en vervangen werden door nieuwe gastarbeiders.
Vraag
In 1990 werden beide Duitslanden weer één en vervalt de binnengrens. Het heeft niet tot gevolg dat veel gastarbeiders zich in voormalig Oost-Duitsland vestigen. Waarom zouden ze daar niet naar toe zijn getrokken? Het antwoord vindt je op pagina 100 van de Grote Bosatlas, 54e editie. Welke twee redenen kun je uit de kaarten op die pagina halen?