## Tekstbron 2 Taal

De taalontwikkeling kent een gevoelige periode. Huilen is bijvoorbeeld het begin van de taalontwikkeling. Elk kind heeft hierin zijn eigen tempo in de ontwikkeling van taal. Dit kan ook liggen aan het taalaanbod wat het kind krijgt. Bij gebrekkige taal van ouders zal het minder makkelijk en snel ontwikkelingen. Bij bijvoorbeeld ouders die hun kinderen tweetalig opvoeden, zal dit anders zijn. Dit is weer een andere kwaliteit van aanbod.

Eerste fase

De eerste fase van taal noemen ze de voortalige fase (0-1 jaar) hier wordt de basis gevormd voor de taalontwikkeling. Dit is de basis voor een dreumes. Het huilen (en de verschillende manieren waarop) van de baby is de eerste manier van communiceren. Door het huilen en het maken van geluidjes worden ook de spieren getraind die later nodig zijn voor het spreken. De eerste geluiden zijn: a, o, i, e, u en daarna komen de medeklinkers. Rond 7 maanden gaat een baby brabbelen. Een baby oefent met de brabbelfase in het produceren van klanken en imiteert hierbij intonaties. Een kind aan het einde van deze fase ‘vertelt’ vaak hele ‘verhalen’. Die verhalen bestaan vaak nog niet uit echte woorden maar wel al met veel intonatie. Imitatie is hetgeen wat het meeste gebeurt en daarom de kern in deze fase.

Tweede fase

De volgende fase noemen ze de vroegtalige fase 1-2 jaar. Dit is van een dreumen. Hier krijgen woorden een betekenis. Vanaf ongeveer 13 maanden maakt het kind een-woord zinnen. Namen van personen, dieren en handelingen leren ze meestal het eerst. Ook het herhalen van woorden komt in deze fase veel voor. Het kind zegt dan letterlijk na wat je zegt vaak nog zonder de betekenis ervan te weten. Rond 1,5-2 jaar maken de kinderen ‘tweewoord zinnetjes’.

Woordenschat top 10

Eerste woordjes zijn:

1. auto
2. mama
3. papa
4. poes
5. opa
6. koekje
7. oma
8. pop
9. bal
10. paard

Kinderen pikken taal het best op als er duidelijk en rustig gesproken wordt met korte zinnen. Een leuke tip is om vanaf de eerste woordjes een woordenboekje (in de letterlijke kinderlijke taal) aan te leggen. Zo kun je goed de vooruitgang zien en is ook erg leuk om terug te lezen.

De taalontwikkeling van je dreumes

In de periode tussen zijn eerste en tweede verjaardag maakt het kind een paar belangrijke ontwikkelingen door op taalgebied. Van het eerste woordje naar tweewoordzinnetjes is een hele prestatie.

Het eerste woordje

Ergens tussen 12 en 18 maanden spreekt je dreumes zijn eerste woordje. Veel ouders zullen zeggen dat het eerste woordje van hun kind ‘mama’ of ‘papa’ was. Toch is dat niet altijd het geval. Meestal brabbelen kinderen klankreeksen als ‘mamamamama’ of ‘papapapa’. Ouders interpreteren dat vaak als een woord. Maar je kunt pas spreken van een echt woord als je kind “een bepaalde klankcombinatie altijd in dezelfde situatie gebruikt en er ook duidelijk betekenis mee wil overdragen”. De grens tussen brabbelen en een echt woord is vaak moeilijk te trekken. Ook omdat je kind zo’n eerste woordje vaak nog niet goed uitspreekt. Hij is zijn spraakmotoriek nog volop aan het ontwikkelen.

Symboolfunctie van taal

Een belangrijke stap in de taalontwikkeling van je dreumes is dat hij begrijpt dat taal een symboolfunctie heeft. Op een bepaald moment in zijn tweede levensjaar gaat je kind begrijpen dat je met een woord kunt verwijzen naar dingen, situaties en emoties. Alles heeft een naam en ineens wordt je kind nieuwsgierig naar alle namen: hij gaat wijzen naar voorwerpen waarvan jij moet zeggen hoe ze heten. Je kind gaat nu langzaam doorkrijgen dat je met taal over dingen kunt praten die los van jezelf staan, dan er een onderscheid is tussen ‘ik’ en ‘ de wereld om mij heen’.

Ontwikkeling stimuleren

Doe je kind een plezier en benoem alles wat hij aanwijst. Dat is goed voor zijn taalontwikkeling.

Spraakmotoriek

Dit jaar is je kind hard bezig om te leren hoe je de verschillende klanken in onze taal precies moet maken. Want iedere spraakklank vereist nu eenmaal een specifieke stand van de lippen, de tong en het gehemelte.

- Moeilijke klanken zijn bijvoorbeeld de ‘s’ en de ‘r’. Soms heeft je kind deze pas goed onder de knie als hij 5 is.

- Veel kinderen gebruiken een ‘t’ in plaats van een ‘k’: ‘toe’ in plaats van ‘koe’.

- Ook wordt de ‘l’ vaak verruild voor een ‘j’ ; ‘lap’ wordt ‘jap’.

- Moeilijke klanken laat hij soms ook gewoon weg: ‘ofant’ in plaats van ‘olifant’.

De ontwikkeling van de spraakmotoriek en de hele lichamelijke motoriek hebben veel met elkaar te maken. Is de algehele motoriek van je kind niet zo sterk (hij loopt niet zo snel, valt vaak of durft niet goed te klimmen)? Dan ontwikkelt zijn spraakmotoriek zich meestal ook wat langzamer.

Het eenwoordstadium

Na het eerste echte woordje volgen er steeds meer. Je kind gaat losse woorden gebruiken, waarmee hij meestal een hele zin wil uitdrukken. Vaak begrijp je je kind alleen als je ziet waar hij mee bezig is. Je zult ook zien dat je kind een woord in een bredere betekenis gebruikt dan jij doet. De naam van jullie hond gebruikt hij bijvoorbeeld voor alle honden. Door het uitproberen van een woord in verschillende situaties leer je kind wat een woord precies betekent. Je kunt je kind daarbij helpen door op zijn woordjes te reageren en uit te leggen wat iets is. Het eenwoordstadium duurt grofweg van 1 tot anderhalf jaar.

Welk woordjes hoor je?

Woordjes die je nu veel hoort zijn:

- de namen van voorwerpen of dieren: ‘poes’ of ‘bal’

- ‘op’ (als iets opgegeten is) en ‘weg’ (als iets weg is)

- ‘tuste’ (welterusten) en ’asse’( alsjeblieft)

- aanwijzende woorden: ‘deze’, ‘die’ of ‘dat’

Je kind kan woordjes ook vragend maken door de toonhoogte aan het eind van het woord omhoog te laten gaan ( ‘weg?’ ‘poes?’). En hij kan ze ontkennend maken door er heftig zijn hoofd bij te schudden.

Het tweewoordstadium

Tussen anderhalf en 2 jaar volgt het tweewoordstadium. Je kind gebruikt nu twee woordjes naast elkaar om meer betekenis aan zijn uitingen te geven. Toch kan het voor jou nog steeds niet duidelijk zijn wat je kind bedoelt. Meestal moet je zien waar hij mee bezig is om het te snappen.

Welke woordjes hoor je?

- ‘hier kome’ of ‘kijk poes’: je kind benoemt iets of trekt de aandacht

- ‘nijntje hier’ of ‘nijntje stoel’: hij maakt duidelijk waar iets is

- ‘chone luie’ of ‘grote auto’: hij voegt een kenmerk of eigenschap aan een voorwerp toe

- ‘mama loopt’ of ‘papa koke’: hij benoemt een actie en degene die hem uitvoert

- ‘papa pijp’ of ‘mij auto’: hij geeft het bezit van iemand aan

Je kind kan zinnetjes vragend maken door de toon aan het eind omhoog te laten gaan: ‘mama weg?’ of ‘pele buite?’ En hij heeft nu het woordje ‘niet’ tot zijn beschikking om een zin ontkennend te maken: ‘niet chone luie’.

Je kunt overal over praten

Je kind merkt nu dat je eigenlijk overal over kunt praten. Je kunt alles benoemen en er iets over vertellen. De meeste kinderen vinden het ook leuk om dat te doen. Praat dus veel met je kind. Je zult ook horen dat je kind voor zichzelf uit zit te praten als hij aan het spelen in bijvoorbeeld.

Hoe kun je de ontwikkeling van je kind in zijn tweede levensjaar stimuleren?

Hier lees je een paar tips voor taalontwikkeling:

- Benoem alles wat je kind tegenkomt. Zo leert hij veel nieuwe woordjes.

- Zing liedjes met je kind, en zeg samen versjes op.

- Lees regelmatig een boekje met je kind. Wees niet verbaasd als je kind hetzelfde verhaaltje wil horen.

- Maak samen een puzzel met je kind en overleg samen over welk stukje waar moet, en hoe het plaatje eruit komt te zien.