## Inleiding

Voordat je gaat beginnen met het schrijven van een tekst moet je je goed voorbereiden.
Je maakt een plan van aanpak waarin je eerst het onderwerp waarover je gaat schrijven vaststelt. Je gaat na wat je daarover weet en zoekt er informatie over.
In de hoofdgedachte geef je weer wat jij belangrijk vindt om over het onderwerp te vertellen.
Ook bepaal je je tekstdoel en denk je na welke tekstsoort daar het meest geschikt voor is.
Tot slot denk je na over de volgorde waarin je informatie/argumenten gaat geven en kies je een tekststructuur.
In een bouwplan zet je dan schematisch wat er in je inleiding, middenstuk en slot komt te staan.

#### Schrijfdoel en tekstsoort

Een schrijver heeft met zijn tekst een bepaald doel voor ogen.
Het doel bepaalt met de tekstsoort gedeeltelijk de inhoud van de tekst.
We onderscheiden de volgende schrijfdoelen met bijbehorende tekstsoorten:

- je wilt de lezer vermaken
  (met een grappig, spannend verhaal, een column, strip of mop)

- je geeft informatie over een bepaald onderwerp
- legt uit hoe iets werkt
  (bijvoorbeeld een uiteenzetting, een nieuwsbericht of gebruiksaanwijzing)

- je wilt dat de lezer een mening vormt over een bepaald onderwerp
- je belicht de zaak van verschillende kanten en laat de lezer zelf een conclusie trekken
  (beschouwing of het bespreken van een bepaald werk in een recensie)

- je wilt de lezer overtuigen van je standpunt:
  - in een ingezonden brief geef je argumenten voor of tegen een bepaalde mening
  - met een betoog wil je anderen overtuigen van jouw mening
- in een commentaar geeft een krant zijn mening over een onderwerp en ook columns en recensies hebben de bedoeling de lezer te overtuigen

- je wilt de lezer overhalen om iets te doen:
  - een advertentie schrijven omdat je iets wil verkopen
  - een folder schrijven voor www.goededoelen.nl zodat mensen hun geld nalaten aan een goed doel
  - in een pamflet roep je op tot actie

Hoofdgedachte
Iedere tekst heeft een onderwerp. In de hoofdgedachte formuleer je wat je over je onderwerp kwijt wilt, datgene wat jij wilt dat je lezer van je tekst onthoudt.
Dit laatste wordt mede door je schrijfdoel bepaald.
Voorbeeld
Onderwerp: Het geheugen
Hoofdgedachte: Je geheugen vervormt je herinneringen
Schrijfdoel: informeren

Bekijk het volgende filmpje:

#### Opdracht 1:

Hoofdgedachte
Formuleer bij de onderstaande onderwerpen een hoofdgedachte voor een informerende tekst en voor een overtuigende tekst.

1. Pesten onder bejaarden
2. Het huwelijk
3. Prestatiebeloning in het onderwijs

#### Opdracht 2:

Aandacht van de lezer
Lees de volgende teksten en beantwoord de vraag bij beide teksten.

Tekst 1 Google en Facebook weten meer van je dan je denkt. Online diensten houden je zoekgedrag namelijk goed in de gaten. Gelukkig zijn er genoeg manieren om je privacy te beschermen. De Minigids Online privacy geeft je handige tips en adviezen. Minigids Online privacy Veel mensen zijn dagelijks online. Een beetje chatten op facebook, twitteren of surfen naar dat leuke hotel, die wasmachine, het laatste nieuws ... Zonder het te weten laat je zo overal sporen achter. Die je later niet meer kunt wissen en waar online-diensten handig gebruik van weten te maken. In deze gratis minigids lees je hoe je baas blijft over je eigen gegevens. Bron: Consumentenbond

Vraag
Hoe wordt hier de aandacht van de lezer getrokken?

1. Het vertellen van een verhaaltje of anekdote.
2. In te gaan op een actuele gebeurtenis.
3. De voorgeschiedenis te vertellen.
4. Het belang van de lezer bij de zaak benadrukken.

Tekst 2 Achterwerk, de legendarische rubriek met jeugdbrieven op de achterkant van de VPRO Gids, haalt de Kerst niet. De puber van tegenwoordig stort zijn hart uit op internet en niet meer op papier. Al bijna veertig jaar schrijven kinderen en pubers op de achterpagina van de VPRO Gids over hun leven, liefdes en lasten. Binnenkort, zo maakt de VPRO vandaag bekend, komt er een einde aan de legendarische kinderbrievenrubriek. De reden voor het stopzetten is dat jongeren zich tegenwoordig met prangende kwesties wenden tot Google, onlinefora en sociale media, en niet meer tot het papier. 'De stroom brieven werd elk jaar minder', schrijft samenstelster Elja Looijestijn in de gids van komende week. 'Gelukkig waren het er nog wel genoeg om wekelijks een leuke pagina mee te vullen. Maar zelfs dat lukt de laatste maanden steeds minder. Laat ik maar heel eerlijk zijn: als het zo doorgaat haalt Achterwerk de Kerst niet.' Bron: Volkskrant

Vraag
Hoe wordt hier de aandacht van de lezer getrokken?

1. Het vertellen van een verhaaltje of anekdote.
2. In te gaan op een actuele gebeurtenis.
3. De voorgeschiedenis te vertellen.
4. Het belang van de lezer bij de zaak te benadrukken.