## Stap 3

Typisch Nederlands en Spaans weer
Wij Nederlanders denken vaak dat het hier altijd regent, het hele jaar door. En dat het in Spanje altijd mooi en warm weer is, vooral ’s zomers. Maar klopt dat wel?
In Nederland valt inderdaad elke maand van het jaar af en toe regen. Dat komt omdat er telkens vanuit het westen een lagedrukgebied langs of over Nederland trekt met veel regenwolken. Maar af en toe blijft het dagen of weken achtereen droog omdat er een hogedrukgebied in de buurt van of boven Nederland ligt. Dat zorgt ervoor dat er weinig of geen wolken ontstaan boven Nederland en dan valt er ook geen regen. In zo’n periode waait het ook niet of nauwelijks. ’s Zomers kan het dan flink warm worden en dagenlang warm blijven met temperaturen tot ruim 30 graden Celsius aan toe. ’s Winters kan het stevig gaan vriezen, vooral als het hogedrukgebied ten noorden van Nederland ligt en een aflandige wind uit het oosten koude vrieslucht aanvoert. Vooral ’s nachts kan het dan streng gaan vriezen (met temperaturen beneden -10 graden Celsius). Een paar dagen en nachten met dit weer en je kunt op natuurijs schaatsen.
En hoe is het in Spanje?
Vergelijk Kaart 47H Neerslag 1971-2000 en 117B Waterhuishouding van de 53e editie van de Bosatlas met elkaar. Let daarbij op de legenda bij deze kaarten.

Vraag:

1. Wat valt je op bij de verdeling van de jaarlijkse neerslag over Nederland en Spanje?

Kijk naar de film Luchtstromen op aarde. Het is daarbij handig om te weten dat Spanje tussen de 36e en de 44e breedtegraad ligt en Nederland tussen de 51e en de 54e breedtegraad.

De hogedrukgordel in de subtropen (rond 30 graden noorderbreedte) en de lagedrukgordel rond de 60e breedtegraad verplaatsen zich gedurende het jaar. Als het op het noordelijk halfrond voorjaar is en het noordelijk halfrond steeds meer naar de zon is gekeerd, trekken deze gordels naar het noorden. Terwijl Nederland in de lagedrukgordel blijft liggen en lagedrukgebieden die van west naar oost trekken af en toe regen brengen, komt het grootste deel van Spanje in de hogedrukgordel te liggen.

Door de hogedrukgebieden boven Spanje is er weinig bewolking en regent het maandenlang niet of nauwelijks. En als het dan een keer regent, dan is het meestal een flinke onweersbui, die aan het einde van de dag ontstaat door grote verdamping. Het uiterste noorden en noordwesten van het land blijven buiten de hogedrukgordel. Daardoor kunnen lagedrukgebieden van de lagedrukgordel ook in dit gebied regen brengen.
In het najaar, als het noordelijk halfrond steeds meer van de zon is afgekeerd, trekken beide drukgordels naar het zuiden. Hierdoor komt geheel Spanje in de lagedrukgordel te liggen, zodat lagedrukgebieden overal in Spanje voor lange perioden met regen kunnen zorgen. Net als in Nederland.

Er zijn nog twee verschillen tussen het weer in Spanje en dat in Nederland.

- Invloed van de zee: De zee zorgt ’s zomers voor afkoeling en ’s winters voor opwarming. Dat komt omdat de zee ’s winters langzamer afkoelt dan landmassa en langer warm blijft en ’s zomers langzamer opwarmt en langer koel blijft. Daardoor brengt wind van zee ’s winters warmere lucht binnen en ‘s zomers juist koelere lucht. Wind van zee heeft dus altijd een matigende invloed. Maar hoe verder je van zee af bent, hoe minder je van deze invloed merkt. In Nederland is de invloed van de zee groot, vooral omdat de wind meestal aanlandig is (zie vraag 4 van Stap 1). In het binnenland van Spanje is weinig of niets te merken van de invloed van de zee. Het kent een landklimaat met zomerse temperaturen van vaak 40 graden Celsius of meer, terwijl het ’s winters af en toe flink vriest. Aan de kust is de invloed van de zee wel goed merkbaar. De winters zijn meestal zacht en ’s zomers minder heet (als de wind tenminste niet aflandig is).

- Invloed van het reliëf: Nederland is vooral vlak en het ligt net onder of boven de zeespiegel. Aanlandige wind die regenwolken het land in jaagt, wordt nergens door gehinderd. In Spanje is dat anders, er liggen enkele hoge bergketens. De belangrijkste zijn het Cantabrisch gebergte (foto) in het noorden en noordwesten en de Sierra Nevada in het zuiden. Deze bergketens houden aanlandige wind en regenwolken tegen. Hierdoor valt er in het binnenland weinig regen. En het binnenland van Spanje is een hoogvlakte. Het ligt een flink stuk boven de zeespiegel. Hoe hoger je komt, hoe kouder de lucht wordt. Ook daardoor kan het ’s winters flink vriezen.

Vraag:

1. Wat vind je nu van de opvatting dat het in Nederland altijd regent en het in Spanje vooral ’s zomers altijd mooi weer is?