## Vraag 1

Welke ideeën ontstonden tijdens de Verlichting over de ideale samenleving, 1650 - 1789?

- Wetenschappelijke revolutie: kennis door waarneming (empirisme) en verstandelijk redeneren (rationalisme).
  Einde van het gezag van Bijbel en Klassieken.
- Toepassen van empirisme en rationalisme op macht, maatschappij en geloof door de Verlichters.
  Optimisme: vooruitgang mogelijk door Verlichting.
- Macht: Geen Droit Divin, maar volkssoevereiniteit.
  Sociaal contract (voorbeeld Locke en Rousseau)
- Geloof: Niet God bepaalt alles, maar natuurwetten. Scheiding van Kerk en Staat. Vrijheid van geloof en tolerantie.
  Spinoza: God valt samen met de natuur.
  Deïsme: God maakte de natuurwetten, dus grijpt niet in in de loop van de gebeurtenissen.
- Maatschappij: geen standenstaat, maar gelijke rechten, vrijheid van denken en vrije meningsuiting (voorbeeld Voltaire).
- Gematigde en radicale Verlichters: alleen de rijke burgerij invloed of echte democratie? De grenzen van de Rede: niet alleen vrijheid, maar ook verantwoordelijkheid (voorbeeld Kant).
- Verbreiding van de Verlichting: koffiehuis, salon, boek, tijdschrift, opera, Encyclopédie.
- Uitbreiding van het absolutisme in dezelfde periode: staande legers, ambtenaren, censuur.
- Verlicht absolutisme: vorsten nemen verlichte ideeën over om het algemeen belang van het land te dienen (voorbeeld Voltaire). Maar vervolging van radicale ideeën.