## Vraag 1

Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese grootmachten, 1871-1918?

- 1870-1871: Na de Frans-Duitse oorlog wordt in Versailles het Duitse keizerrijk uitgeroepen - de koning van Pruisen wordt keizer Wilhelm I.
- Door de industrialisatie wordt Duitsland snel welvarend en groeit de bevolking. In één klap ontstaat nieuwe politieke, militaire en economische grootmacht.
- Gevolgen van de Duitse eenheid:
  - Frankrijk wil wraak en voelt zich bedreigd.
  - Groot-Brittannië is bang voor verstoring van het machtsevenwicht in Europa.
  - Rusland is bang voor een nieuw, sterk buurland.
  - Geen oorlog dankzij alliantiepolitiek van Bismarck: alliantie met Rusland, nieuw machtsevenwicht.
- 1888: Wilhelm II wordt keizer en ontslaat Bismarck.
- Begin van ‘Weltpolitik’:
  - Duitsland wil ook meedoen aan het moderne imperialisme: kolonies in Afrika.
  - Vlootwet: Duitsland wordt een rivaal op zee van Groot-Brittannië.
  - Rusland: alliantie wordt niet verlengd.
  - Sterke economische groei, toenemend nationalisme en militarisme.
- Gevolgen van de Weltpolitik:
  - Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland voelen zich weer bedreigd.
  - Ontstaan van bondgenootschappen met militaire verplichtingen.
  - Wapenwedloop, versterkt door industrialisatie.
- 1914: incident in Sarajevo escaleert tot de Eerste Wereldoorlog.
  - De oorlog loopt vast in de loopgraven en wordt een totale oorlog: burgers bij de oorlog betrokken door inzet vrouwen en grote tekorten aan eerste levensbehoeften.
  - Doorbraak door de komst van Amerikaanse legers. Duitse nederlaag dichtbij.
  - Onvrede onder de Duitsers leidt in de herfst van 1918 tot revolutie. De keizer treedt gedwongen af.
  - 9 november 1918: republiek uitgeroepen; 11 november 1918 wapenstilstand ondertekend.

Welke gevolgen had het nationaalsocialisme voor Duitsland en Europa, 1933-1945?

- Nazificatie van Duitsland door terreur, censuur en Goebbels’ propaganda.
- Economisch herstel, einde aan Verdrag van Versailles: veel steun van de bevolking.
- Eerste slachtoffers van Hitler: politieke tegenstanders in kampen gezet, maatregelen tegen Joden, zieke bejaarden, gehandicapten en homoseksuelen.
- Neurenberger wetten: Joden horen niet meer bij de ‘Volksgemeinschaft’.
- Buitenlandse politiek: aansluiting van Duitstalige gebieden bij Duitsland (Oostenrijk, Tsjechië), Arische ras moet overheersen.
- Groot-Brittannië probeert met appeasement oorlog te voorkomen op Conferentie van München - Hitler houdt zich er niet aan en sluit akkoord met Sovjet-Unie over Polen.
- 1939 Tweede Wereldoorlog:
  - Polen veroverd - Groot-Brittannië en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog. West-Europa snel bezet, behalve Groot-Brittannië.
  - 1941 inval in Sovjet-Unie. Anticommunisme en racisme leidt in Oost-Europa tot vernietiging op grote schaal. Begin van genocide op de Joden in onderworpen gebieden.
  - Slag bij Stalingrad: een keerpunt: begin van Duitse nederlagen.
  - Juni 1944 D-Day: doorbraak in het westen. Geallieerden (VS, de Sovjet-Unie en Groot-Brittannië) trekken op naar Duitsland.
  - Mei 1945: Berlijn ingenomen door de Russen. Totale nederlaag voor Duitsland.