## Les 2: Practicumles

De link naar de bijbehorende Prowise presentatie staat onderaan de handleiding voor deze les

Leerdoelen

- De leerlingen leren over drie soorten neerslag (hagel, regen en sneeuw) en over de korte waterkringloop.
- De leerlingen kunnen de stappen van de korte waterkringloop in de praktijk reproduceren.

Lesdoelen

- Aan het einde van de les hebben de leerlingen in groepjes de korte waterkringloop foutloos nagemaakt met behulp van voorgeschreven materialen aan de hand van het bijbehorende stappenplan.
- Aan het einde van de les kunnen de leerlingen de vragen over de verschillende ontstaanswijzen van de neerslagvormen regen, hagel en sneeuw met een resultaat van 80% juist beantwoorden tijdens een quiz.
- De leerlingen nemen enthousiast en doelgericht deel aan het practicum over de korte waterkringloop.

Materiaal voor deze les:

- Genoeg practicumdozen voor uzelf en alle groepjes van 4 kinderen.Controleer vantevoren of al het materiaal aanwezig is en of de aanstekers en branders voldoende gas bevatten. Vul dit zo nodig aan.
- Handdoeken voor tijdens het opruimen
- Voor ieder groepje één A3 - papier
- Materiaal om mee te knutselen: lijm, scharen, (kleur)potloden, stiften, verf, gekleurd en wit papier
- Eén observatieformulier per leerling

Deze practicumles begint met uitleg over neerslag aan de hand van de Prowise presentatie.

Inleiding (5 min.)

U introduceert het onderwerp aan de klas, namelijk neerslag. Hierna worden de lesdoelen besproken met de leerlingen. Wat gaan de leerlingen vandaag leren en doen?

Kern (50 min.)

Leg aan de leerlingen uit dat er drie verschillende neerslagsvormen zijn. Leg deze informatie uit bij de bijbehorende Prowise pagina's.

Regen

Regen is een vloeibare neerslagvorm. Deze neerslagvorm bestaat uit afgekoelde waterdamp.

Hagel

Hagel is een vaste neerslagvorm. Deze neerslagvorm bestaat uit (grote) korrels bevroren water.

Sneeuw

Ook sneeuw is een vaste neerslagvorm. Deze neerslagvorm bestaat uit waterdruppels die bevroren zijn.

Hierna bekijken de leerlingen het filmpje over de waterkringloop. Bespreek dit kort na. Dit is het moment dat de klas vragen kan stellen als ze het niet goed begrijpen. Als er weinig input komt vanuit de kinderen, kunt u zelf kijkvragen stellen. 'Wie kan mij uitleggen wat de korte waterkringloop is? Zijn er verder nog onduidelijkheden over de korte waterkringloop?'

Nu gaat u uitleg geven over het practicum. Hierbij hebt u de Prowise niet meer nodig. U gebruikt de Prowise pas weer als alle kinderen klaar zijn met het practicum, de opdrachten en de poster. Kondig aan de klas aan dat hun deelname aan het practicum meebepalend is voor hun eindcijfer.U verdeelt de klas in groepjes van 4 en iedere groep krijgt een practicumdoos met daarin het materiaal voor een destillatiekolom. U gaat samen met de kinderen de destillatiekolom klaarzetten. Begin met duidelijke afspraken te maken met de leerlingen:

- Zet je veiligheidsbril op en deze mag je niet af doen tot na het opruimen.
- Als je de brander aansteekt, zorg dat je niet je gezicht of andere lichaamsdelen er boven hangt.
- Je steekt de brander pas aan als alles goed ingesteld staat.
- Houdt de brander alleen aan de voet vast, dit is de onderkant van de brander. Als je dit niet doet, verbrand je je vingers.
- Je raakt tijdens de proef de brander of de ronde kolf niet onnodig aan, omdat deze heet zijn.

Vervolgens gaat u de opstelling maken met de kinderen. Zij doen uw handelingen na. U pakt samen de dozen uit en controleert of al het materiaal aanwezig is.

- 1 brander
- 1 aansteker
- 1 kolf met ronde bodem
- 1kolf met platte bodem
- 1 thermometer
- 1 koeler
- 1 glazen tussenstuk
- 3 afsluitdoppen
- 2 statieven
- 3 klemmen
- 4 veiligheidsbrillen

Vervolgens wordt het materiaal goed geplaatst volgens de afbeelding en dit stappenplan.

1. Zet de statieven naast elkaar. Op de linkse statief bevestigt u twee klemmen en op de rechtse statief bevestigt u er één.
2. Vul de ronde kolf voor de helft van de bolling met water. Bevestig hem daarna tussen de twee klemmen.
3. Plaats een afsluitdop op de opening van de ronde kolf en steek daar de thermometer doorheen.
4. Aan de zijtak van de ronde kolf bevestigt u ook een afsluitdop. Hier komt één uiteinde van de koeler aan vast.
5. Vul de koeler met een dun laagje water, zodat er ook nog voldoende lucht bij kan. Steek een uiteinde van de koeler in de afsluitdop van de ronde koker. Klem de koeler daarna vast. De koeler moet schuin naar beneden lopen, zodat het water naar beneden stroomt.
6. Aan het andere uiteinde van de koeler wordt het glazen tussenstuk vastgemaakt door middel van een afsluitdop.
7. De open kant van het glazen tussenstuk komt uit in de platte kolf. Deze platte kolf kan gewoon op tafel staan.

Als alle kinderen de installatie klaar hebben staan, gaat u het demonstratiepracticum uitvoeren. U vertelt hierbij ook hoe ze de brander moeten gebruiken, namelijk volgens onderstaand stappenplan.

Stappenplan:

1. Zet de brander voor je op tafel en draai het gaswiel aan de zijkant van de brander helemaal open richting de + en het vuurwiel draai je helemaal naar rechts.
2. Houdt nu de aansteker bij de opening aan de bovenkant van de brander. Let op! Hang NOOIT met je gezicht boven de brander als je dit doet, houdt altijd afstand!
3. De brander brandt nu op de grote, oranje vlam. Draai het vuurwiel langzaam naar links, om het vuur wat harder te laten branden.
4. Daarna plaats je de brander voorzichtig onder de kolf met het water. Let op! Je mag de brander ALLEEN aan de voet vasthouden, als je hem hoger vasthoudt, verbrand je je vingers!
5. Houdt het water goed in de gaten. Als het lang duurt voordat het water opgewarmd wordt, kan je het vuur harder zetten door aan het vuurwiel te draaien. Let op! Raak de kolf boven het vuur en de brander NIET aan, anders verbrand je je vingers!

Vervolgens zal het water opwarmen en zo waterdamp vormen. Door de thermometer kunt u zien dat het water daadwerkelijk opwarmt. De waterdamp condenseert vervolgens in de koeler en valt neer als druppels.

Na de demonstratie verwijst u de kinderen door naar de website. Daarop staat de uitleg zodat ze zelf het practicum na kunnen bootsen. Tijdens het practicum observeert u de houding van de leerlingen met behulp van het formulier onderaan de pagina. Het practicum telt voor 20% mee voor het eindcijfer. De kinderen moeten eerst het practicum uitvoeren en mogen daarna pas de vragen maken. Voor de kinderen die snel klaar zijn, is er een online plusopdracht. Als ze de opdrachten over het practicum afhebben, moeten ze eerst opruimen voordat ze aan de slag mogen met de poster. De kinderen ruimen volgens het volgende stappenplan op.

1. Je begint met het uitzetten van de brander. Hierbij moet je nog steeds afstand houden. Houd de brander onderaan de voet vast en schuif hem langzaam onder de kolf vandaan. Eerst draai je aan het vuurwiel totdat de grote, oranje vlam terug is. Vervolgens draai je het gaswiel uit.
2. Daarna haal je alle spullen voorzichtig uit elkaar. Je haalt de spullen los uit de klemmen en je haalt alle afsluitdoppen los. Let op! Raak de onderkant van de ronde kolf niet aan! Deze is nog heet.
3. Alles waar water in zit of heeft gezeten, gooi je leeg in de wasbak. Je spoelt de spullen even om en maakt ze daarna voorzichtig droog.
4. Alle spullen gaan terug in de bak. De glazen materialen gaan als laatst, omdat deze breekbaar zijn.

Als de kinderen klaar zijn, haalt u de bakken op om op te bergen. Ze kunnen dan aan de slag met de poster.

Afsluiting (5 min.)

U gaat terug naar de Prowise presentatie. Hier kunt u reflecteren op de les en op het practicum. De kinderen kunnen kort vertellen over wat ze hebben gezien en gedaan en hoe hun poster is geworden. Ook blikt u terug op de lesdoelen. Hierna is de les afgelopen.

https://presenter.prowise.com/share_hlMvWowjagtnBWgLvASUWvyjSSIx1ETizpdWeZGEF03RginctG7QB60eXSbYg6Gg

Observatieformulier practicum houding leerlingen