# 3. Daens

Het verhaal van Daens
In het boek Pieter Daens schetst Louis Paul Boon de strijd die de preister Adolf Daens samen met zijn broer de journalist/uitgever Pieter aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw actie voerde tegen de armoede en onderdrukking van het proletariaat (arbeidersklasse) in België. In 1891 stichtten zij de Christen Volkspartij waarmee Adolf en Pieter een alternatief wilden bieden voor het heidense socialisme en de weinig sociaal voelende katholieke partij. Hun initiatief stootte op felle weerstand van de bezittende klasse die daarin werd gesteund door de katholieke kerk. Er ontbrandde een strijd op leven en dood. In de kerk worden gelovigen opgehitst tegen de Daensisten. Het door Pieter Daens volgeschreven weekblad De Werkman wordt in de ban gedaan. Adolf Daens wordt bij de bisschop en paus ontboden en - tot zijn grote verdriet - uit zijn kerkelijke ambt als priester gezet.

Wat komt er in de film aan de orde?

- Woonomstandigheden en het voedsel (de aardappeleters)
- Arbeidsomstandigheden; kinderarbeid, boetes, seksuele intimidatie, gevaarlijk werk (een klein jongetje dat onder de machines werkt vindt daar de dood)
- De solidariteit onder de arbeiders (als Jefke een boete krijgt)
- Het moreel verval als gevolg van de schrijnende armoede: drankmisbruik, prostitutie, kindersterfte
- De seksuele uitbuiting van meisjes (een van Daens' bijzondere actiepunten in het parlement)
- Tegenstelling tussen de hogere en lagere clerus. Op de vraag: "Who's side are you on?" kiest Daens voor de arbeiders, maar de hogere geestelijkheid voor de fabriekseigenaren. Daens wordt uiteindelijk uit zijn ambt gezet.
- De onmacht van de arbeiders om iets aan hun situatie te veranderen. Deze onmacht blijkt o.a. uit het willekeurige boete systeem. Arbeiders kunnen zomaar worden ontslagen. De onderzoekscommissie spreekt alleen Frans en de leden van de commissie worden door de voorman van de arbeiders afgeschermd. Als de arbeiders het lichaam van het gestorven jongetje aan de commissie willen tonen verhindert de politie dat. Fabriekseigenaren proberen door het uitdelen van soep aan werkwilligen de staking te breken.
- De tegenstellingen tussen katholieken en socialisten.
- De strijd voor het algemeen kiesrecht.
- De pogingen om in het parlement (na de invoering van het algemeen kiesrecht) iets aan de situatie van de arbeiders te doen.
- Loyaliteit. Het meisje Nette levert op een bepaald moment ongezouten kritiek op Daens, maar zij accepteert vervolgens niet dat haar socialistische vriendje kritiek levert op 'haar' Daens.

Personages in de film

Fabrieksopzichter Schmitt
Is de 'schurk' in de film, buit arbeiders uit, aanrander/verkrachter van arbeidsters (Nette).

Adolf Daens

Adolf Daens
Pastoor/priester Daens, hoofdrolspeler in de film. Verlaat in het begin van de film het 'College van Dendermonde' (school) om priester te worden in Aalst.

Jan de Meeter
Krantenverkoper van de 'Vooruit - Gazet der socialisten' in het begin van de film, later geliefde van Nette.

Jefke Scholliers
Jongetje, krijgt in het begin van de film in de fabriek een boete, steelt even later aardappels van een vrouw op straat. Broertje van Nette.

Pieter Daens
Broer van Adolf, drukker van o.a. het blad "De Werkman" waarin hij en zijn broer Adolf veel artikelen schrijven over de situatie in Aalst.

Nette

Charles Woeste
Leider van de conservatieve katholieke partij. Grote politieke tegenstander van Adolf Daens

Eugène Borremans
Eigenaar van de textielfabriek.

Elisabeth Borremans
Vrouw van Borremans, de fabriekseigenaar. Zij heeft oog voor de armoede van de arbeiders.

Nette Scholliers
Arbeidster in textielfabriek, strijdster voor betere omstandigheden. Geliefde van Jan de Meeter.

De filmfragmenten
Hieronder vindt je de filmfragmenten die je moet kijken, helemaal onderaan vindt je het document met de vragen die je moet maken en in je portolio moet stoppen!

Fragment 1
In dit filmfragment zie je hoe de onderzoekscommissie de fabriek bezoekt en hoe zij misleid worden en de echte misstanden in de fabriek niet te zien krijgen.

Fragment 2

In dit filmfragment zie je hoe groot de verschillen zijn tussen het leven van de arbeidersgezinnen en de gezinnen uit de burgerij.

Fragment 3.
In dit filmfragment kun je zien hoe pastoor Daens opkomt voor de werknemers en de slechte werkomstandigheden van de arbeiders beschrijft.