# Thema: gedrag

Gedrag valt in de syllabus van biologie onder subdomein D2. De eindtermen en deelconcepten zijn uiteindelijk de onderdelen die je moet beheersen van hoofdstuk 1. Hieronder zie je een uitwerking van de eindtermen van de syllabus en het boek (te vinden op bladzijde 7 van nectar).

Uitwerking van de eindterm

De kandidaat kan in contexten bijvoorbeeld:

-  toelichten dat gedrag tot stand komt door interne en externe factoren;
-  verklaren dat gedrag gedeeltelijk erfelijk bepaald is;
-  uitleggen dat gedrag het resultaat is van een dynamische relatie tussen het organisme en zijn omgeving;
-  toelichten dat gedrag meerdere functies heeft;
-  een aantal functies van gedrag noemen onder andere gekoppeld aan levensfases;
-  uitleggen hoe gedrag evolueert onder invloed van selectiedruk;
-  een eenvoudig gedragsonderzoek uitvoeren;
-  herkennen dat populaties zoals een school vissen of een zwerm vogels, gedrag vertonen dat een meerwaarde heeft ten opzichte van het gedrag van de afzonderlijke organismen.

Deelconcepten:

Prikkel (inwendig en uitwendig), sleutelprikkel, supernormale prikkel (supranormale prikkel), reflex, drempelwaarde, signalen, rangorde, respons, territoriumgedrag, balts, paringsgedrag, broedzorg, overspronggedrag, ambivalent gedrag, omgericht gedrag, gewenning, inprenting, operant conditionering, klassiek conditionering, ritueel gedrag, imitatie, inzicht, trial and error, sleutelprikkel, supranormale prikkel, ethogram, protocol, adequaat gedrag, gedragssysteem, gedragsketen, gedragselement, ethogram, antropomorfismen, waarden en normen.

Bron: Staatsexamen VO, 2014, biologie havo nieuwe programma, vakinformatie staatsexamen 2015, College voor toetsen en examen.

2012, Noordhoff Uitgevers, Nectar 3e editie Biologie 4 havo boek.