# Waar socialiseer je?

Op veel plaatsen hebben mensen invloed op jouw waarden, normen en gedrag. Socialisatie begint allereerst bij de opvoeding in het gezin. Je leert er als kind lopen en praten, maar ook dat je anderen niet mag slaan en dat je je speelgoed moet delen. Op school leer je naast taal en rekenen ook discipline, samenwerking en zelfstandigheid. Je moet op tijd komen, in groepjes werken en huiswerk maken. Je praat veel met vrienden, waarbij iedereen elkaars gedrag, belangstellingen en meningen beïnvloed. Op een sportclub leer je niet alleen de spelregels, maar ontwikkel je ook doorzettingsvermogen en teamgeest. Je belt dus niet vlak voor een wedstrijd af, als je geen zin hebt. Ben je gelovig, dan wil je leven volgens de regels van je geloof. Ben je moslim of joods, dan eet je bijvoorbeeld geen varkensvlees. De overheid heeft veel invloed op ons, omdat zij wetten maakt waarin staat wat wel en wat niet mag. Daardoor rijden we aan de rechterkant van de straat, betalen we belasthing en is fraude niet toegestaan. Media zoals televisie en internet geven informatie, maar ze beïnvloeden ook je gedrag en ideeën. Op je werk moet je prestaties leveren en met anderen samenwerken. Net als school bepaalt werk je leefritme: wanneer werk je en wanneer ben je vrij?