## De Patriottenbeweging

Opkomst van de Patriotten

Joan Derk van der Capellen
tot den Pol,
door Louis-Jacques Cathelin,
publiek domein

Rond 1780 was Stadhouder Willem V samen met de Regenten de baas in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Onder zijn bewind ging het hard achteruit met het land. Veel mensen waren namelijk werkloos. Er was simpelweg geen werk voor hen. Ook op militair gebied ging het slecht. De Republiek was namelijk in oorlog geraakt met Engeland; de Vierde Engelse Zeeoorlog. Hier werd duidelijk dat de Republiek eigenlijk niks meer voorstelde en het werd dan ook hard verslagen door Engeland. Veel mensen vonden dat de stadhouder en zijn regenten te weinig deden om de situatie te verbeteren. Zij eisten actie, want op deze manier kon het niet langer. De man die de beweging in gang zette was Joan Derk van der Capellen tot den Pol. Hij schreef in 1781 het pamflet 'Aan het Volk van Nederland.' In dat pamflet riep hij het volk op om in opstand te komen tegen de stadhouder en regenten. Het volk, vooral de middenstand, luisterde massaal naar zijn boodschap en pakte de wapens op. Verschillende steden in de Republiek werden door de Patriotten, zoals deze burgerbeweging genoemd werd, veroverd.

Neergang van de Patriotten

Stadhouder Willem V, door
Johann Georg Ziesenis,
publiek domein

Nadat de Patriotten verschillende steden hadden veroverd, werden de regenten uit de steden gestuurd. In hun plaats kwamen patriottische mensen in de stadsbesturen. Willem V besloot om Den Haag te ontvluchten en ging naar Nijmegen, samen met zijn vrouw Wilhelmina van Pruisen. Wilhelmina van Pruisen had duidelijk de broek aan in de relatie en was niet van plan over zich heen te laten lopen. Ze keerde terug naar Den Haag in 1787, maar werd door de Patriotten bij de Goejanverwellesluis, in de buurt van Gouda, aangehouden. Wilhemina schakelde hierdoor haar broer in, de koning van Pruisen, die een leger stuurde om te Patriotten te verslaan. Het aanhouden van zijn zus was namelijk een gigantische belediging. Het Pruisische leger bleek te sterk van de Patriotten en de Patriotten moesten uiteindelijk vluchten naar Frankrijk. Willem V en de regenten waren weer de baas.

Bekijk hieronder het filmpje over de opkomst en de neergang van de Patriotten.