## Stap 1: Wat is het?

Ecologische voetafdruk
Bekijk het volgende filmpje:

De ecologische voetafdruk vergelijkt de beschikbare ruimte met het verbruik.
Video: Mondiale voetafdruk

Opdracht: Mondiale voetafdruk - Duurzaam consumeren
Verspilling van voedsel is een vorm van energieverspilling. Dat doen we allemaal. Door duurzaam te consumeren sparen we het milieu. Iedereen veroorzaakt uitstoot van het broeikasgas CO2 door de gewone dingen te doen, zoals het huis verwarmen, in bad gaan, het gebruik van elektrische apparaten of bijvoorbeeld met je brommer of in een auto te rijden. Van de ...1 … kilo voedsel die elke Nederlander jaarlijks koopt gaat zo’n 10% ongebruikt de vuilnisbak in. Het loont de moeite om dat te voorkomen, want we gooien geld en energie weg! Verspilling van voedsel is een vorm van energieverspilling. Het produceren, verpakken, koelen en vervoeren van voedingsmiddelen kost namelijk energie. Gooi je één kilo voedsel weg, dan gooi je in feite een …..2 … liter benzine aan energie in de prullenbak! Door duurzaam te consumeren sparen we het milieu. Ieder mens gebruikt een gedeelte van de ruimte op aarde. Hoeveel ruimte hangt af van iemands consumptie. Met behulp van de mondiale voetafdruk, kortweg “voetafdruk”, zijn we in staat om met een getal uitgedrukt in hectares aan te geven hoeveel oppervlakte aarde per persoon dat is. Als alle bruikbare ruimte op aarde verdeeld wordt over alle mensen en we geven de natuur voldoende ruimte om te overleven, dan is er voor elke bewoner gemiddeld …. 3 ….hectare beschikbaar. Als je de voetafdrukken van verschillende landen naast elkaar legt, zal je al snel één ding opvallen: de voetafdruk van de rijke landen is veel groter dan die van de arme landen. Als iedereen op aarde zou leven als de gemiddelde Noord-Amerikaan, dan zouden we vier extra wereldbollen nodig hebben!

1. 1. 300
   2. 1600
   3. 600
   4. 900
2. 1. hele liter
   2. anderhalve liter
   3. halve liter
   4. tweeëneenhalve liter
3. 1. 1,8
   2. 1,6
   3. 1,18
   4. 8,1

De ecologische voetafdruk vergelijkt de beschikbare ruimte met het verbruik.

Vraag 1: Verbruik
a. Beschrijf het begrip ecologische voetafdruk.

b. Wat bepaalt het verbruik? Welke factoren bepalen, volgens jou, of je een grote of een kleine ecologische voetafdruk hebt? Schrijf samen met een klasgenoot zoveel mogelijk factoren.

Vraag 2: Beschikbare ruimte
Om de totale hoeveelheid beschikbare ruimte te kunnen berekenen, moet je kijken naar de landschappen op aarde die mensen kunnen gebruiken. Er worden soms zes soorten bruikbaar landschap onderscheiden: bos, weiland, akkerland, visgrond, bouwgrond en 'energieland'. Welke producten leveren de verschillende landschappen op?