## Intro

Het begint met kunnen samenwerken
Samen kunnen leven begint met samen kunnen werken. Bij samenwerken gaat het om het gezamenlijk halen van een doel. Dat lukt vaan beter als je samenwerkt. Jij en de anderen waarmee je samenwerkt, kunnen elkaar daarbij aanvullen en ondersteunen. Vaak levert samenwerking daardoor meer op dan alleen werken. En dat is een goede reden om het te doen.

Samenwerken moet je leren. Om het goed te kunnen moet je vaardigheden hebben. Sommige van die vaardigheden passen goed bij je, andere moet je ontwikkelen. Je leert daardoor in grote en in kleine groepen te werken. Dat is erg belangrijk, want de kans dat je later in een team zal moeten leren en werken, is veel groter dan dat je alleen komt te werken.
Wat moet je kunnen om samenwerking veel te laten opbrengen?

- verschillende rollen bij jezelf en anderen (h)erkennen;
- hulp kunnen vragen, geven en ontvangen;
- een positieve en open houding ten aanzien van andere ideeën hebben;
- respect voor verschillen tussen mensen hebben;
- kunnen onderhandelen en afspraken kunnen maken met anderen in een team;
- kunnen werken in groepen met verschillende mensen;
- kunnen overleggen met elkaar/duidelijke boodschappen kunnen overbrengen zonder ruzie te krijgen.

Als je goed wilt samenwerken, dan moet je ook weten of je de eigenschappen hebt die bij samenwerken passen. Soms heb je eigenschappen die op zich uitstekend zijn, maar die samenwerken moeilijk maken. Je hoeft je eigenschappen niet echt te veranderen, maar je moet ze wel kennen. Als je jezelf op deze manier kent, dan kun je ook zorgen dat sommige eigenschappen het doel dat je wilt halen door samen te werken niet in de weg staan. Op deze manier haal je al je doelen en ziet jouw toekomst én die van de samenleving er een stuk beter uit.