## Theorie

- Leerdoelen bij les 3

- De student kan benoemen
  - Biotoop
  - Plankton
  - Aquatisch organisme
- De student kan een voedselweb maken
- De student kan levensgemeenschappen benoemen en beschrijven
- De student kan de belangrijkste ecologische relaties reproduceren en uitleggen
  - Parasitisme
  - Mutualisme
  - Commensalisme
- De student kan de belangrijkste micro-organismen noemen
  - Bacteriën
    - Op dood organisch materiaal (reducent)
    - In levende organisme (parasiet)
  - Schimmels
  - Algen
- De student weet wat reducenten zijn
- De student weet waar reducenten voornamelijk voorkomen
- De student kan een aantal ziektes benoemen die veroorzaakt worden door micro-organismen
- De student kan benoemen waarom dit vooral een probleem is in tropische landen
- De student kan een aantal ziekteverwekkers noemen
- De student kan de volgende begrippen uitleggen
  - Fytoplankton
  - Algen
  - Macroalgen
  - Macrofyten

- Organismen passen zich aan aan de omgeving

- De student kan aanpassingen aan de milieuomstandigheden bij planten herkennen
- De leerlingen weten welke vissen in welk type water voorkomen

Voedselweb
In een voedselweb kun je zien welke organismen een voedselrelatie met elkaar hebben.
Voedselketen
Een voedselweb is te verdelen in meerdere voedselketens.
Een voedselketen bestaat uit minstens een plant, een planteneter en een vleeseter.

Een voedselweb laat zien welke voedselrelaties er bestaan tussen organismen.
In het voedselweb hiernaast is met pijlen aangegeven wie of wat door wie gegeten wordt.
Een voedselweb maakt duidelijk wat de gevolgen kunnen zijn als er één onderdeel van het web verandert. Als er in een bepaald jaar bijvoorbeeld weinig rupsen zijn, zal het aantal koolmezen afnemen. Dat komt doordat er te weinig voedsel is voor de jonge koolmezen.
Als er minder koolmezen zijn, kunnen meer rupsen overleven. Zo komen er weer meer rupsen en kan het aantal koolmezen ook weer toenemen.

Een voedselweb bestaat uit voedselketens.
Planten vormen de eerste stap van een voedselketen. Planten maken hun eigen voedingsstoffen.
Ze worden daarom producenten genoemd.
De volgende stap in een voedselketen bestaat uit dieren. Dieren eten planten of andere dieren. Ze worden consumenten genoemd.
Aan het eind van een voedselketen staan organismen die leven van de kleinste restjes van dode planten of dieren.
Deze schimmels en bacteriën worden reducenten genoemd. Reducenten staan meestal niet in een voedselweb.
Een voedselketen in zee begint met plantaardig plankton. Dat zijn kleine plantjes.
De volgende stap in de keten bestaat uit dierlijk plankton. Dat zijn kleine diertjes.
Plantaardig en dierlijk plankton worden gegeten door kleine vissen, die door grotere vissen en die weer door grotere vissen. Uiteindelijk wordt alles wat dood gaat, afgebroken door reducenten.

Je ziet hier een voedselpiramide van het leven in de zee. De organismen uit een hogere laag eten de organismen uit de lagen daaronder. Soms eten organismen binnen één laag elkaar ook op.
De onderste laag van deze voedselpiramide bestaat uit plankton.
Alle organismen in deze piramide behoren tot hetzelfde voedselweb; ze zijn allemaal door voedselketens verbonden.