## Meervouden op -en, -ën en -n

Klemtoon

Meervoud op -en

Een zelfstandig naamwoord is een woord waar je de, het of een voor kunt zetten. De meeste zelfstandige naamwoorden bestaan in enkelvoud en in meervoud. Over deze zelfstandige naamwoorden gaat deze pagina.

enkelvoud + en = meervoud

Bij veel zelfstandige naamwoorden maak je het meervoud door er 'en' achter te zetten.

- een boek - twee boeken
- een stoel - twee stoelen
- een paard - twee paarden
- een punt - twee punten

aa/ee/oo/uu + 1 medeklinker: één klinker verdwijnt

Als het enkelvoud een lange klinker (aa, ee, oo, uu) heeft in de laatste lettergreep met daarachter nog één medeklinker, verdwijnt een van die klinkers.

- een aap - twee apen
- een beek - twee beken
- een boot - twee boten
- een muur - twee muren

Als je deze woorden in lettergrepen moet verdelen, bijvoorbeeld voor een afbreekstreepje aan het eind van een regel, zie je dat de laatste medeklinker wordt samengevoegd met 'en' (a-pen, be-ken, bo-ten, mu-ren). De enkele a/e/o/u is hierdoor de slotletter van een lettergreep en wordt daardoor als aa/ee/oo/uu uitgesproken.

a/e/i/o/u + 1 medeklinker: medeklinker extra

Als het enkelvoud een korte klinker (a, e, i, o, u) heeft in de laatste lettergreep met daarachter nog één medeklinker, komt er vaak een medeklinker bij om de klank van die klinker kort te houden:

- een bak - twee bakken
- een hek - twee hekken
- een pil - twee pillen
- een bos - twee bossen
- een put - twee putten

Als je deze woorden in lettergrepen moet verdelen, bijvoorbeeld voor een afbreekstreepje aan het eind van een regel, zie je dat de laatste medeklinker bij de korte klank blijft en dat de extra medeklinker wordt samengevoegd met 'en' (bak-ken, hek-ken, pil-len, bos-sen, put-ten). De enkele a/e/i/o/u blijft hierdoor een ingesloten klinker en wordt daardoor als een korte klinker uitgesproken.

Soms verandert de klank van de klinker in het meervoud. Er komt dan geen dubbele medeklinker:

- een glas - twee glazen
- een vat - twee vaten

s wordt vaak z

Als het enkelvoud eindigt op een s, wordt de s vaak een z in het meervoud:

- een baas - twee bazen
- een wees - twee wezen
- een roos - twee rozen
- een saus - twee sauzen (maar ook: sausen)
- een reis - twee reizen
- een reus - twee reuzen
- een bies - twee biezen
- een hoes - twee hoezen
- een sijs - twee sijzen
- een grens - twee grenzen
- een vaars - twee vaarzen

Maar de s wordt niet altijd een z. Hier zijn geen regels voor. Je moet het gewoon weten:

- een infuus - twee infusen
- een saus - twee sausen (maar ook: sauzen)
- een kous - twee kousen
- een paus - twee pausen
- een spies - twee spiesen
- een hijs - twee hijsen
  (maar 'hijzen' als met 'een hijs' een stuk rookvlees bedoeld wordt)
- een kans - twee kansen
- een krans - twee kransen
- een mens - twee mensen
- een wens - twee wensen

f wordt vaak v

Als het enkelvoud eindigt op een f, wordt de f vaak een v in het meervoud:

- een landgraaf - twee landgraven
- een zeef - twee zeven
- een stoof - twee stoven
- een sleuf - twee sleuven
- een brief - twee brieven
- een lijf - twee lijven
- een hoef - twee hoeven
- een golf - twee golven
- een elf - twee elven (getal 11)
- een slurf - twee slurven

Maar de f wordt niet altijd een v. Hier zijn geen regels voor. Je moet het gewoon weten:

- een buuf - twee bufen (buurvrouw)
- een paragraaf - twee paragrafen
- een fotograaf - twee fotografen
  Zo ook: stenograaf, seismograaf en andere woorden waarin 'graaf' afgeleid is van het Griekse 'grafein' (schrijven)
- een poef - twee poefen (of: twee poefs)
- een elf - twee elfen (sprookjesfiguur)
- een triomf - twee triomfen
- een smurf - twee smurfen

Meervoud op -ën

Het meervoud van woorden die eindigen op 'ee'

Woorden die eindigen op 'ee', krijgen in het meervoud ën erbij:

- twee - tweeën
- fee - feeën
- idee - ideeën
- slee - sleeën
- zee - zeeën
  Er zijn nog meer woorden waar het zo werkt. We kunnen ze hier niet allemaal noemen.
  De puntjes staan altijd op de letter waar een nieuwe klank begint.

Het meervoud van woorden die eindigen op 'ie'

Woorden die op ie eindigen, kunnen in het meervoud eindigen op ies, iën of ieën.

Veel mensen raken in de war met die iën en ieën. Toch is er een simpele regel voor:

- meestal komt er ën aan het enkelvoud vast,

- maar als de laatste lettergreep geen klemtoon heeft, komt er alleen een n bij en komen de puntjes op de e die er al stond.

Hier volgen een paar voorbeelden.

Klemtoon op de laatste of enige lettergreep:

- drie - drieën
- categorie - categorieën
- epidemie - epidemieën
- genie - genieën
- industrie - industrieën
- knie - knieën
- melodie - melodieën
  Er zijn nog veel meer woorden waarbij het zo werkt. We kunnen ze hier niet allemaal noemen.

Klemtoon niet op de laatste lettergreep:

- assurantie - assurantiën
- bacterie - bacteriën
- ceremonie - ceremoniën (ceremonies kan ook)
- kolonie - koloniën
- porie - poriën
- tralie - traliën (tralies mag ook)
  Er zijn nog veel meer woorden waarbij het zo werkt. We kunnen ze hier niet allemaal noemen.
  De puntjes staan altijd op de letter waar een nieuwe klank begint.

Allebei goed

De woorden 'orgie' (uitbundig feest) en 'ceremonie' zijn speciale gevallen. Sommige mensen zeggen orgie en ceremonie, andere mensen zeggen orgie en ceremonie. Daarom bestaan er twee meervouden van deze woorden: orgiën / orgieën, ceremoniën / ceremonieën.

Meervoud op 'ies'

Als woorden op ie in het meervoud een s krijgen, schrijf je die s eraan vast, dus nooit met een apostrof ertussen. Het maakt daarbij niet uit, waar de klemtoon ligt:

- bougie - bougies
- galerie - galeries (of galerieën)
- ruzie - ruzies
- tralie - tralies (of traliën)
  Dus niet bougie's, galerie's, ruzie's, tralie's, want er is geen enkele reden voor zo'n apostrof). Zie ook de pagina over opa's, acties en cafés.

# Extra theorie: meervoud op -ën

Twee puntjes boven een klinker (a, e, i, o en u) noem je een trema.
Wanneer gebruik je een trema?

1 |  | Veel woorden die eindigen op ee, krijgen er in het meervoud soms ën bij.
| Zonder trema is het moeilijk uit te spreken: Twee - Tweeen. Het trema geeft aan dat een nieuwe klankgroep begint.

Woorden op ee

| twee - tweeën wee – weeën zee – zeeën | idee - ideeën frisbee - frisbeeën slee - sleeën

2 |  | Soms eindigen woorden op ie.
| Valt de klemtoon hierop, dan komt er soms ën bij. Valt de klemtoon niet op ie, dan komt er een n bij.

Woorden met en zonder de klemtoon op ie

| Met klemtoon knie – knieën kopie – kopieën | Zonder klemtoon porie - poriën bacterie - bacteriën

3 |  | Als je in een woord twee of drie opeenvolgende klinkers niet als één klank mag lezen, dan zet je op de tweede klinker vaak een trema.
poëzie – naïef – ruïne - reünie

4 |  | Getallen met twee en drie krijgen een trema.
tweeëntwintig – drieëndertig