# Thema 2 Vorm verraadt functie, bouw en werking van het spijsverteringsstelsel

Gebitsverschillen

Hoe zie je nu de verschillen tussen een carnivoor, herbivoor en omnivoor, naast de verschillen in maagdarmstelsel, waar hier ook nog veel dieper op in gegaan wordt, kun je hier een goed beeld van krijgen door naar de gebitsverschillen tussen dieren kijkt. Het is een groot verschil of er een dier verscheurd en gegeten wordt of dat er gras gegeten wordt en daarom zijn er verschillende ‘gereedschappen’ om te eten. Het gebit is aangepast aan het menu van het dier.

Carnivoren hebben grote hoektanden om hun prooi vast te houden en te doden, daarnaast hebben ze knipkiezen die een knipbewerking kunnen uitvoeren. Door de vorm van de kiezen kunnen ze stukken vlees stuk knippen. Door de spitse vorm zijn ze ook in staat enorme kracht uit te oefenen op de prooi waardoor ze botten kunnen kraken om het merg eruit te eten. Naast de knipkiezen kunnen ze ook een aantal knobbelkiezen hebben.

Herbivoren hoeven geen stukken vlees door te knippen. De ‘problemen’ die een herbivoor moet oplossen hebben alles te maken met de moeilijk verteerbare celwand van de planten die ze eten. Met hun speciale plooikiezen/ maalkiezen kunnen ze hun voedsel malen en daarmee voorbewerken voor verdere vertering. Deze kiezen zijn ook geschikt om zaden te vermalen zoals dit ook bij een molensteen gebeurd.

Omnivoren hebben knobbelkiezen. Ze hebben niet de opvallende spitse vorm die de knipkiezen hebben en ook niet de plooien die de plooikies kenmerken. Als je wilt weten hoe ze er uitzien, dan kun je in de spiegel kijken, want de mens is een echte omnivoor.

Uiteraard gaat voorgaande beschrijvingen alleen op voor de klasse zoogdieren (met een gebit) en gelden ze niet voor de andere gewelvelde dier klassen: vogels, vissen en herpeten (reptielen/ amfibieën).

Voeding(blok1)PP.verschillende eters.pptx

Vorm verraadt functie (Theorie)

#### Kernpunten

- Vertering is het verkleinen van voedselbestanddelen tot opneembare (d.w.z. ze kunnen de wand van het verteringsstelsel passeren) deeltjes.
- Vertering begint vaak met mechanische verkleining in de mondholte (speeksel en kauwen).
- Verteringsenzymen zijn eiwitten die voedselbestanddelen verkleinen in uiteindelijk opneembare deeltjes.
- M icro-organismen die leven in het maag-darmstelsel spelen voor veel dieren een belangrijke rol in de afbraak van plantbestanddelen, dit proces heet fermentatieve vertering.
- Vastgrijpen, proeven, het verkleinen van voedsel en bevochtigen met speeksel zijn de voornaamste functies van de mondholte (voordarm).
- Voor optimale gebitsgezondheid moet voeding zoveel mogelijk aansluiten op het natuurlijke gebruik van het gebit.
- Speekselproductie is belangrijk voor optimale vertering en het gezond functioneren van het maag-darmstelsel.
- De krop bij vogels is een aangepast deel van de slokdarm en dient voornamelijk voor opslag.
- Voormagen bij zoogdieren maken het mogelijk energie uit celwandbestanddelen te halen.
- Voeding van voormaagverteerders moet bijdragen aan de instandhouding van een gezonde micro-organismenpopulatie in de voormagen.
- Teveel gemakkelijk verteerbare koolhydraten (ineens) en/of een tekort aan lange vezels om op te kauwen zijn de belangrijkste voedingsfouten bij voormaagverteerders.
- Niet alle herkauwers lijken op koeien of schapen; voeding moet aansluiten op de diversiteit binnen deze groep.
- F er me ntatieve afbraak van plantbestanddelen vindt bij een grote groep herbivoren pas plaats in de blinde en/of dikke darm (samen achterdarm).
- Ook voor omnivoren en carnivoren is fermentatie in de dikke darm een belangrijk proces.