## Stap 2

Lees onderstaande tekst goed door en bekijk de filmpjes.
Als je meer over het onderwerp wilt weten kun je op de knoppen klikken.

Zoals jullie weten bestaat bloed uit de bloedvloeistof plasma en de bloedcellen
erytrocyten (rode bloedcellen), leukocyten (witte bloedcellen) en trombocyten (bloedplaatjes).

De leukocyten vormen een verzameling bloedcellen met verschillende vormen en functies.
Ze hebben gemeen dat ze niet rood, zoals de erytrocyten, zijn. Vandaar de naam witte bloedcellen.
Het grootste verschil met de andere bloedcellen (erytrocyten en trombocyten) is dat alle leukocyten
een kern hebben.​

Figuur 1 Leukocyten, erytrocyten en trombocyten [bron 5]

Zoals jullie al gezien hadden in het hoofdstuk over erytrocyten worden alle bloedcellen gemaakt in
het (rode) beenmerg. Een klein deel van de leukocyten rijpt echter uit in het lymfatisch weefsel
zoals de lymfeklieren.

Hoe heet ook alweer de cel in het beenmerg waaruit alle soorten bloedcellen ontstaan?

Figuur 2 Bot met beenmerg, waarin de bloedcellen gemaakt worden.[Bron 6]

Wisten jullie het nog? Deze cel heet de hematopoïetische stamcel

Figuur 3 De bloedcellen ontstaan allen uit de hematopoïetische stamcel in het beenmerg.[ Bron 7]

Figuur 4 Het "leger" van
het lichaam (Bron 9)

Alhoewel de leukocyten op zich allen een andere functie hebben,vormen ze gezamenlijk het
leger in ons lichaam. De leukocyten spelen dus een rol bij de afweer

De leukocyten kunnen binnengedrongen ziekteverwekkers bestrijden:

- door middel van fagocytose
- door het maken van antistoffen

Bij fagocytose “eet” de leukocyt de ziekteverwekker als het ware op. Zie Figuur 5.
Een leukocyt die fagocyteert heet een fagocyt.

Figuur 5 Fagocytose van een bacterie door een leukocyt
(Bron 8)

Druk op onderstaande knop en bekijk het filmpje.

flimpje schooltv over fagocytose

De leukocyten oefenen hun functie dus vooral buiten de bloedbaan uit. Immers de meeste ziekteverwekkers
dringen binnen in de weefsels. Bijvoorbeeld bij een ontsteking van je teen: de ziekteverwekker zit in het weefsel
van je teen.

Als een ziekteverwekker een weefsel is binnengedrongen worden er signaalstofjes uitgezonden, zodat de leukocyten
precies weten waar ze naartoe moeten gaan. De leukocyt gaat via de bloedbaan naar de plaats waar
de ziekteverwekker het weefsel is binnengedrongen. Daar treedt de leukocyt zonder het bloedvat te beschadigen
uit het bloedvat en gaat het weefsel in om naar de ziekteverwekker toe te gaan. Dit wordt diapedese genoemd.
Bekijk nu onderstaand fimpje (Let op: er is geen geluid bij):

Als iemand een bepaalde ziekte heeft kunnen er de volgende veranderingen optreden:

- De concentratie leukocyten kan veranderen.
- De onderlinge verhouding van de leukocyten kan veranderen.

Dit is belangrijk, omdat bepaalde veranderingen typerend zijn voor verschillende ziekten. Dit wordt dan ook
gebruikt om mede een diagnose te stellen. De arts zal dan bloedonderzoek aanvragen met de bepalingen
aantal leukocyten en differentiatie van de leukocyten.

De concentratie van een leukocytensoort in bloed wordt bepaald door:

- De snelheid waarmee de leukocytensoort wordt aangemaakt en aan het bloed wordt afgegeven.
- De mate waarin zij de bloedbaan verlaten en eventueel daarin weer terugkeren.
- De mate waarin zij in de weefsels ten gronde gaan of het lichaam verlaten.
  Neutrofiele granulocyten overleven meestal het fagocyteren niet. Zij gaan samen met
  de gefagocyteerde ziekteverwekker dood en vormen zo pus.
  Figuur 6 Fagocyteren van een bacterie door een neutrofiele granuloyct (Bron 10)
- De leeftijd van de patiënt: Kinderen tot ongeveer 5 jaar oud hebben meer lymfocyten en
  minder granuloycten dan volwassenen. Dit komt door de ontwikkeling van het immuunsysteem.

Bij een verhoogde of verlaagde leukocytenconcentratie is vaak slechts één leukocytensoort verhoogd
of verlaagd.

Als de totale leukocytenconcentratie boven de referentiewaarden (4,0-10,0 x 109/l) ligt, wordt dit een
leukocytose genoemd.

Afbeelding 7 Stress van werk
geeft over het algemeen geen
leukocytose.
Bron 11

Een leukocytose kan voorkomen bij:

- ontstekingen en infecties
- septische shock
- stress (alleen als de stress voor het lichaam heel erg groot is, ​​
  bijvoorbeeld bij een drenkeling die heeft moeten vechten voor zijn leven)
- brandwonden
- leukemie
- sommige auto-immuunziekten

Als de totale leukocytenconcentratie daarentegen beneden de referentiewaarden
(4,0-10,0 x 109/l) ligt, wordt dit leukopenie genoemd.

Een aantal zietebeelden waarbij leukocytose op kan treden kan ook een leukopenie veroorzaken.
Of er een leukocytose of een leukopenie optreedt hangt af van de omstandigheden. Een bepaald virus
kan bijvoorbeeld een leukopenie veroorzaken, terwijl een ander soort virus juist een leukocytose kan
veroorzaken. Ook kan de toestand waarin de patiënt zich bevindt (bijvoorbeeld heel erg verzwakt)
hierbij een beslissende rol spelen.

Een leukopenie kan voorkomen bij:

- sommige infecties
- sepsis (bloedvergiftiging: de bacterie bevindt zich in de bloedbaan)
- gebruik van bepaalde geneesmiddelen
- megaloblastaire anemie (Wat was dit ook alweer? Als je dit niet meer weet, zoek het dan op!)
- na bestraling en chemotherapie (medicijnen tegen kanker, waarbij niet alleen de kankercellen
  maar ook de gezonde cellen worden vernietigd)
- ernstige beenmerginsufficëntie (het beenmerg werkt niet goed meer)

Ook als de totale leukocytenconcentratie niet verhoogd is, kan het zinvol voor de arts zijn om een
differentiatie van de leukcoyten aan te vragen. De verhouding van leukocyten kan immers ten gevolge
van een ziekte/aandoening veranderd zijn.

Maak nu de volgende oefenening door op de knop te klikken. Vul bij Student login: schuitemaker866 en bij het volgende invulveld je naam.

Oefening 2