In tegenstelling tot de “Grote Stap voorwaarts” staat de continuïteitshypothese. Er zijn ook wetenschappers die niet uitgaan van een plotselinge stap. David Christian noemde in zijn video al dat er al bijna 100.000 jaar geleden mensen waren in Zuid Afrika die visten. Deze mensen bewoonden de Blombos Grot en hebben mogelijk al de beschikking gehad over een soort boten en visgerei om vissen te vangen. Daarnaast heeft men in de grot ook restanten gevonden van vuurhaarden, gereedschappen en gegraveerde stenen. De “Grote Stap voorwaarts” blikt dus meer een indruk die men krijgt uit Europese opgravingen, dan een wereldwijd beeld. De veranderingen in modern menselijk gedrag zou eerder het gevolg zijn van een geleidelijk proces dan van een sprongsgewijze ontwikkeling.
5.5. Collectief leren
Aan de basis van onze invulling van cultuur, taal en moderne technieken ligt het proces van “Collective learning” (collectief leren). Om dat te kunnen doen zullen we eerst het vermogen gehad moeten hebben om een “Collective memory” (collectief geheugen) te ontwikkelen. Om te weten wat een collectief geheugen inhoud ga je eerst de video “What make humans different” [4:52 min.] bekijken van David Christian.
Daarna bekijk je de video “Collective learning” [2:42 min.].
Het collectief leren heeft dus haar basis in het delen binnen de groep van informatie en het uitwisselen van informatie tussen groepen. Collectief leren is eigenlijk het delen van onze kennis met elkaar en deze van generatie op generatie doorgeven en voortbouwen op eerdere ideeën om zo nieuwe te verzinnen.
Hiermee ontwikkelen we dus steeds meer “Creativiteit” in ons denken om te overleven en ons te ontwikkelen. Met creativiteit bedoelen we het vermogen om “probleemoplossend” te denken. De mate van creativiteit bepaald ook in intelligentietests ons IQ (= Intelligentie Quotiënt). Echter ondanks een hoog IQ blijft de mens toch ook een dier. Gedragsdeskundigen en filosofen menen dan ook dat we ondanks onze status als intelligent wezen, dat leert via collectief leren, ons nog steeds vaak laten leiden door onze oerdriften, waaronder honger, lust, afgunst en wraakzuchtigheid.
Zo is Desmond Morris (geb. 1926) een zoöloog die zich heeft toegelegd om mensen te bestuderen zoals biologen dat doen met dieren. Vooral in zijn boek (1969) en BBC serie The Naked Ape laat hij ons naar mensen kijken als naar dieren in hun dagelijks leven. Hij laat ons zien dat we eigenlijk niet zo uniek en beschaafd zijn als we onszelf willen doen geloven, maar ook door destructieve instincten worden gedreven. Ook Desmond Morris stelt dat, ondanks dat de mens zo intelligent is geworden, hij toch nog zijn oude driften en gewoonten heeft gehouden. De oude neigingen bestaan tenslotte al miljoenen jaren, de nieuwe pas enkele duizenden jaren en dat kan een mens niet zomaar van zich af schudden. Morris stelt dan ook dat we van tijd tot tijd onze samenleving zo moeten inrichten dat ze niet in botsing komt met onze dierlijke neigingen, of deze neigingen teveel onderdrukken (Morris, 1969).
Afb. 5.6. Desmond Morris.
Opdrachten
Opdracht 119
Noem wat voorbeelden uit de actualiteit waaruit blijkt dat Desmond Morris een punt heeft als hij zegt dat mensen nog steeds gedreven worden door destructieve instincten.
Opdracht 120
De filosoof John Gray is ervan overtuigd dat mensen, omdat ze agressieve dieren zijn, geen vrije wil hebben. We lopen enkel onze driften achterna.
Ben jij het met deze opvatting eens? Beargumenteer in je antwoord ook wat jij verstaat onder “vrije wil”.
Bekijk nu de video “The human animal” van Desmond Morris [6:24 min] en beantwoord de onderstaande vragen
Opdracht 121
Normaal gesproken wordt menselijk gedrag bestudeerd door psychologen. Desmond Morris is echter bioloog. Waarom heeft zijn kijk op mensen zo’n belangrijke bijdrage geleverd aan hoe we nu tegen mensen aankijken?
Opdracht 122
In de viideo zie je allemaal verschillende gebaren voor gelijke situaties waarop men reageert. Maar ondanks de verschillende gebaren zijn er ook juist overeenkomsten. Geef enkele voorbeelden hiervan.