## Les 52

7.2. Het Anthropoceen

De Nederlandse metereoloog en nobelprijswinnaar, Paul Crutzen (1933 - heden) stelt in zijn publicatie “The new world of the Anthropocene” (2010) dat we rond 1800 een nieuwe geologische periode zijn ingegaan, het Anthropoceen. Hiermee wil hij het geologische tijdperk aangeven dat begonnen is daar waar de menselijke invloed op de planeet zo sterk is geworden, dat we met zuiver geologische factoren niet meer alles kunnen verklaren. De mens heeft met haar handelen de biosfeer (aardkorst en atmosfeer) radicaal veranderd.

Het was Paul Crutzen die aantoonde dat diverse sporen-gassen die vrijkwamen door menselijke activiteiten, katalytische reacties kunnen veroorzaken en de ozonlaag kunnen afbreken. Uit ander onderzoek door Molina en Sherwood Rowland (1974) bleek dat dit inderdaad het geval was voor CFK’s, waarop de president van de Verenigde Staten Jimmy Carter in 1978 een verbod uitvaardigde op spuitbussen met CFK’s als drijfgassen. Omdat CFK’s er 40 jaar over doen om de ozonlaag te bereiken zal men pas in 2018 kunnen meten of dit inderdaad positieve gevolgen heeft op de dikte van de ozonlaag. Ook zijn inmiddels de CFK’s die als koelmiddel gebruikt worden in de mantel van koelkasten vervangen voor milieuvriendelijker alternatieven.

Opdrachten

Nog even terug naar de video “How was the modern world created?” [11:21 min] van David Christian (les 51). Beantwoordt daarna de onderstaande vraag.

Opdracht 167

Noem de “claimtesters” die we hebben volgens David Christian om te onderbouwen dat we inderdaad een nieuw tijdperk hebben betreden?

Bekijk nu de video “Hans Rosling's 200 Countries, 200 Years, 4 Minutes - The Joy of Stats” [4:47 min], waarin hij de levensverwachting en inkomens van 200 landen over de laatste 200 jaren op fraaie wijze in beeld brengt.

Opdracht 168

Geef aan waarom bepaalde landen zich sneller ontwikkeld hebben dan andere.

Opdrachten

Bekijk nu de video "Why the world population won’t exceed 11 billion " van Hans Rosling [16: 36 min.], waarin hij laat zien waarom de wereldbevolking de 11 miljard niet zal passeren.

Opdracht 169

Waar zit momenteel het grootste knelpunt dat we moeten oplossen om de 11 miljard niet te passeren?

Opdracht 170

Hoe zouden we dat kunnen oplossen?

Bekijk het filmpje “Climate and the Atmosphere” [3:38 min].

Opdracht 171

Welke vier zaken onderzoekt men om het klimaat van vroeger te bestuderen en wat meet men daarmee?

Opdracht 172

Hoe komt het dat het nu warmer is dan 12.000 jaar geleden?

7.3. Op naar de toekomst

Door alle ontwikkelingen van de laatste decennia zijn we enerzijds enorm machtig geworden, maar aan de andere kant zijn we ook zo enorm afhankelijk geworden van onze energiebronnen, dat de minste storing kan leiden tot catastrofes. Wanneer de elektriciteit uitvalt is dat niet alleen lastig in huis, omdat geen enkel apparaat het doet, maar ook stuwdammen en vliegverkeer zijn afhankelijk van computers die aangedreven worden door diezelfde elektriciteit.
Sociologen Giddens en Beck stellen vanwege onze kwetsbaarheid dat we daarom in een risicosamenleving leven. Zij stellen dat onze vooruitgang zorgt voor steeds meer gevaren en onzekerheden. Soms ontwikkelen wij dingen waarvan wij de gevolgen eigenlijk helemaal niet kunnen overzien.

Maar er zijn ook positieve zaken die voortkomen uit die enorme toename van ons collectief leren. Veel zaken hebben we ontwikkeld die ons leven een stuk aangenamer maken dan ooit tevoren. Dankzij onze vindingrijkheid zijn we in staat gebleken 7 miljard mensen in leven te houden op onze planeet tegenover 1,6 miljard in 1900 en 500 miljoen rond 1500. Misdaadcijfers zijn relatief lager en levensverwachtingen zijn hoger dan ooit. Onze kennis over hygiëne en medicijnen hebben daartoe zeker bijgedragen. De ontwikkelingen in de wetenschap geven ons een steeds beter inzicht in de wereld en het universum. Ook de technologische ontwikkelingen veraangenamen steeds meer ons leven en als we deze ook inzetten voor onze leefomgeving kunnen we mogelijk in de toekomst een redding voor onze biosfeer teweeg brengen.

Opdrachten

Opdracht 173

Geef een voorbeeld van een ontwikkeling waarvan we de gevolgen (nog) niet goed kunnen overzien op de lange termijn.

Opdracht 174

We kunnen heel veel op diverse terreinen van wetenschap. Toch is het zo dat we niet alles ook moeten doen wat we kunnen? Licht dit toe met een voorbeeld.