## Preventie - Hoe creëer ik bewustwording bij leerlingen?

Voorlichting

Met voorlichting en bewustwording campagnes voor leerlingen proberen we leerlingen van het ‘slechte’ digitale pad te houden. Het uitvoeren van een (D)DoS-aanval is nog niet echt hacken, maar het is mogelijkerwijs wel de voorloper op hacken. Voor het uitvoeren van een (D)DoS-aanval is echte kennis van hacken nog niet nodig, maar het kan wel evenveel schade veroorzaken als andere hack-activiteiten. Uit onderzoek blijkt dat 61% procent van de hackers al voor hun 16e jaar in aanraking is gekomen met hacken.
Het uitvoeren van een (D)DoS-aanval is strafbaar volgens de wet, met een maximale celstraf van 6 jaar. In de wet (artikel 138b Wetboek van Strafrecht) staat het "DoS-artikel" en dat artikel noemt één jaar cel (of maximaal 19.000 euro boete) bij het plegen van dit misdrijf en bij grootschalige aanvallen wordt zelfs het veel strengere artikel 161sexies Wetboek van Strafrecht ingezet.

Bewustwording van de gevolgen van het uitvoeren van een (D)DoS-aanval en het hebben van een strafblad is belangrijk voor leerlingen. Zo krijgt je bijvoorbeeld geen baan bij de politie als je een strafblad hebt en is een baan als ethisch hacker niet waarschijnlijk. Naar verwachting is een ‘(D)DoS’er’ ‘vaak nog op het goede digitale pad te krijgen’. Binnen de voorlichting in het curriculum van jouw school is het verstandig om hacken breder op te pakken, omdat een leerling in korte tijd kan doorgroeien van een (D)DoS-aanvaller naar hacker. Tevens is het goed om de leerlingen die hierin geïnteresseerd zijn in beeld te krijgen.

Alternatieven en toekomstperspectief

In het kader van ‘de hackende leerling’, zien we een onderverdeling van leerlingen in 3 categorieën: 90% met standaard ict-vaardigheden, 9% met bovengemiddelde ict-vaardigheden en 1% met vergevorderde ict-vaardigheden. Vooral die 1% komt vaak in beeld bij de politie, nadat ze bijvoorbeeld indruk wilden maken met het uitvoeren van een (D)DoS-aanval of hacken.

Naar verwachting is een ‘(D)DoS’-er’ vaak nog op het goede pad te krijgen. Echter, in een korte tijd kan een leerling doorgroeien van een (D)DoS-er naar een hacker. Door leerlingen voor te lichten over de risico’s rondom het uitvoeren van een (D)DoS-aanval en hacken, kan bewustwording gecreëerd worden over de gevolgen van dit ‘grapje’. Tevens is het goed om de leerlingen, die hierin geïnteresseerd zijn, op de radar te krijgen. Op deze manier kunnen ze beter begeleid worden om op het juiste digitale pad te blijven.

Met de juiste voorlichting aan docenten over deze categorieën, zullen de leerlingen die onder de 90% en de 9% vallen met begeleiding mogelijk minder snel het verkeerde pad opgaan. Door te wijzen op de strafbaarheid en tevens het bieden van legale alternatieven, kan de 1% mogelijk hun creativiteit op het gebied van ict op een goede manier ontplooien. Hierdoor komen deze leerlingen minder snel in contact met de politie en hebben ze tegelijk de mogelijkheid om zich voor te bereiden op een toekomst als bv. ethisch hacker.

Tips

- Creëer zowel bij medewerkers als leerlingen bewustwording omtrent de risico’s en strafbaarheid van hacken. Veel jongeren weten niet dat een (D)DoS-aanval strafbaar is. Het kan dus gevolgen hebben voor hun toekomst als experimenteren te ver gaat. Maak daarom het onderwerp bespreekbaar in de klas. Gebruik bijvoorbeeld deze filmpjes als gespreksstarter:

Simon en schoolsite hacken

Bucketboys en hacken

Alert Online: wat moet je doen om veilig online te zijn?

- Maak gebruik van de 25 hulpvragen over informatiebeveiliging als hulpmiddel om het gesprek over informatiebeveiliging in de klas te starten.

- Lees samen met de leerlingen het gratis e-book "What the hack" van Maria Genova over hackende leerlingen. Achteraan dit boek zit ook interatief materiaal en een link naar de game Hackshield.

- Verwijs leerlingen voor meer informatie ook naar​ www.vraaghetdepoltie.nl. Zij kunnen daar terecht voor vragen en advies en chatten met politieagenten. De informatie op deze site kun je ook gebruiken in de les. Verwijzen naar voorbeelden van aangehouden leerlingen helpt leerlingen begrijpen wat de gevolgen kunnen zijn van het uitvoeren van (D)DoS-aanvallen.
- Stel een gedragscode voor digitaal gedrag op, waarin consequenties van hacken benoemd worden. Een voorbeeld voor een gedragscode vind je in de tools van de Aanpak IBP.
- Zorg voor een responsible disclosure beleid. Voor zowel de school als voor de melder schept dit beleid duidelijkheid in de verantwoordelijkheden die beide partijen hebben wanneer er een kwetsbaarheid gevonden wordt. Het aanbieden van een beloning kan leerlingen mogelijk (extra) motiveren om een kwetsbaarheid te melden. Disclosure beleid is te vinden in de Aanpak IBP (PO & VO).
- Leg leerlingen uit hoe je zelf op school omgaat met informatiebeveiliging en privacy. Je kunt hiervoor de flyer gebruiken die door Kennisnet is ontwikkeld.
- Bied binnen de school ict-opleidingen aan voor de leerlingen. Momenteel is informatica in de bovenbouw geen verplicht vak en op veel scholen wordt dit vak zelfs niet (meer) gegeven. Dit terwijl een vak als informatica leerlingen de basisvaardigheden biedt voor hun toekomstige carrière in de ict.
- Bied ethisch verantwoorde uitdagingen aan vaardige leerlingen aan. Denk hierbij aan additionele trainingen, het oprichten van een ict-klasje, contacten leggen met ethische hackers (een juist rolmodel bieden), competities legaal hacken, kennismaking met hacklabs en met geschikte ict-security opleidingen. Met deze middelen komen leerlingen eerder in het juiste digitale circuit en hebben ze tegelijk de mogelijkheid om al een naam op te bouwen.