## Stap 1: Botsende continenten

Pangea Bron: en.wikipedia.org/wiki/Pangaea

De aardkorst, de steenschaal van de aarde, bestaat voor 95% uit vulkanisch gesteente: graniet en basalt. Sinds de jaren 60 van de vorige eeuw weten we dat het aardoppervlak bestaat uit oceanische en continentale platen die zich zeer langzaam over het aardoppervlak bewegen en met elkaar in botsing komen. Oceanische platen zijn zwaarder en dunner (tot 50 km dik) en bestaan vooral uit basalt. Continentale platen bestaan vooral uit graniet, lichter dan basalt, en zijn dikker dan de oceanische (tot 150 km).
Door te kijken naar de gesteenten waaruit die platen bestaan, hebben wetenschappers kunnen achterhalen hoe die platen zich in het verleden hebben verplaatst en waar ze in de toekomst naartoe bewegen.
In grote lijnen kun je zeggen dat de continenten sinds het ontstaan van de aarde zich drie keer hebben samengevoegd tot een supercontinent en daarna uit elkaar zijn gedreven. Het laatste supercontinent noemen we Pangea. Wanneer de platen met elkaar in botsing komen, ontstaan er gebergten. Hoe precies komt verderop aan de orde.
Nu gaan we bekijken hoe de continenten zich verplaatst hebben door de tijd heen en wanneer dit in ieder geval in Europa geleid heeft tot gebergtevorming.
Bekijk in de Bosatlas of Alcarta de volgende kaart:

- Bosatlas: De Aarde - Geologie: Geologische tijdschaal
- Alcarta: Aarde - Geologie: Geologische tijdschaal en verschuiving van de continenten.

Hier zie je de geologische tijdschaal met daarop aangegeven drie periodes waarin de meeste nu bestaande gebergten gevormd zijn. Voor de eenvoud beperkt de uitleg zich tot een aantal gebergten in Europa.

- In het Siluur (520–385 miljoen jaar geleden) vond de Caledonische plooiingsfase plaats doordat noordelijk Europa en een stuk van Noord-Amerika botsten. In Europa ontstonden toen de Schotse Hooglanden (= Caledonië) en de bergen in Noorwegen.
  Bekijk de volgende video: van 8:09 tot 9:04 min.
- In het Carboon (390–300 miljoen jaar geleden) volgde de Hercynische plooiingsfase. Dit leidde tot het ontstaan van het laatste supercontinent Pangea. In Europa hebben we hier onder andere de Ardennen aan te danken.
  Bekijk nu het volgende deel van de video: van 9:09 tot 9:47 min.
- In het Tertiair (65 miljoen jaar geleden) begon de Alpine plooiingsfase die nog steeds voortduurt. In Europa ontstaan in deze periode de Alpen doordat Afrika op Europa botst.

Geologische tijdschaal met de verschillende plooiingsfases:

Hoofdtijdvak en absolute ouderdom | Periode | Vorming gebergten
Kenozoicum vanaf 65 miljoen jaar geleden | Kwartair |
Tertiair | Alpiene Plooiingsfase
Mesozoïcum Vanaf 251 miljoen jaar geleden | Krijt |
Jura |
Trias |
Paleozoïcum Vanaf 542 miljoen jaar geleden | Perm |
Carboon | Hercynische plooiingsfase
Devoon |
Siluur | Caledonische Plooiingsfase
Ordovicium |
Cambrium |
Precambrium Vanaf 4600 miljoen jaar Geleden |  |

Dat de indeling van de periodes veranderlijk is en onderhevig is aan voortschrijdend inzicht bij de wetenschappers, blijkt uit het volgende stukje tekst: “Over de term Tertiair”.