## Opdracht 3: een ethogram maken

Opdracht 3: Een ethogram maken

Ethologen leggen objectieve waarnemingen van een dier vast volgens een protocol. Een voorbeeld van een protocol is

- een lijst met gedragselementen van een dier in chronologische volgorde. Hiermee kun je onderzoeken of sommige soorten gedrag altijd in een vaste volgorde voorkomen. Bijvoorbeeld tijdens de balts (paringsdans)
- een lijst met gedragselementen waarin slechts elke 5 minuten gekeken is wat een dier doet. Hiermee kun je een beeld krijgen welk gedrag op een dag het meest voor komt.
- een scorelijstje waarin bijgehouden wordt hoe vaak een kip een andere kip op de kop pikt. Als je dit voor alle kippen in een hok doet kun je bijvoorbeeld de pikorde bepalen (wie is de baas).

Voordat je zo'n protocol kunt maken moet je eerst weten welke gedragselementen er allemaal zijn. Een lijst met alle mogelijke gedragingen van een dier heet een Ethogram. Deze maak je door naar een dier of een video van een dier te kijken en alles wat je ziet op te schrijven. Je bedenkt daarna voor elk soort gedrag een afkorting, zodat je tijdens het protocolleren sneller kunt schrijven. Zorg dat alle beschrijvingen objectief zijn.

afkorting | gedragselement | omschrijving
--- | --- | ---

Voorbeeld: Ethogram van de hond

kw | kwispelt | de hond beweegt de staart snel van links naar rechts
stb | staart laag | de hond heeft de staart tussen de benen
ja | janken | piepende vocalisatie met lange halen
rn | rennen | de hond rent. Op ieder moment zijn ofwel beide voorpoten danwel beide achterpoten op de grond (als galop van een paard)
etc | etc | etcetera
.. | .. | ..

Opdracht 3:
Maak een Ethogram van het gedrag van een dier. Je kunt uit 1 van onderstaande filmjes kiezen. In opdracht 4 ga je het ethogram gebruiken om een protocol te maken en uit te voeren. Bewaar het resultaat op papier of in word. Laat het controleren door een docent en ga daarna verder met opdracht 4. Je kunt terwijl je wacht hoofdstuk 4 bestuderen.

Baltsgedrag van de fuut https://www.youtube.com/watch?v=MfUiOAVmRZ0

nestbouw stekelbaars https://www.youtube.com/watch?v=XrYSKUPHCFk

wolven vangen hert https://www.youtube.com/watch?v=5MfFGfQ0Qic

koolmees en koekoek worden gevoerd https://www.youtube.com/watch?v=TwqmDJHnvM8