## Stap 1: Inkomensverschillen

#### Inkomensverschillen wereldwijd door de tijd heen

Er wordt beweerd dat inkomensverschillen binnen landen toenemen terwijl het verschil tussen rijke en arme landen afneemt. Maar is dat wel zo? Dat is na te gaan aan de hand van de volgende indicatoren:

- Het Bruto Binnenlands Product per hoofd van de bevolking. Het is de totale toegevoegde waarde van alle goederen en diensten geproduceerd binnen de landsgrenzen per inwoner. Het BBP per hoofd van de bevolking is een landelijk gemiddelde. Ieder land heeft gebieden waar deze indicator hoger is dan het landelijk gemiddelde of lager. Daarom wordt voor streken, steden en provincies van een land afzonderlijk het Bruto Regionaal Product per hoofd van de bevolking gemeten. Daarmee leg je de verschillen binnen een land bloot.
- Het Bruto Nationaal Inkomen per hoofd van de bevolking van een land geeft de totale waarde weer van alle door de inwoners verdiende inkomens, ook buiten de landsgrenzen. De inkomens van buitenlanders tellen dan weer niet mee. Ook hier gaat het om een landelijk gemiddelde, dat niet laat zien dat er binnen landen inkomensverschillen bestaan. Daarom wordt het bruto inkomen per hoofd van de bevolking binnen landen gemeten per streek, stad of provincie. De uitkomst heet Regionaal Bruto Inkomen per hoofd van de bevolking. Aan de hand van deze indicator kun je zien hoe groot die verschillen zijn, hoe groot de regionale ongelijkheid is.
- De Gini-coëfficiënt. Dat is een getal tussen 0 en 1 dat aangeeft hoe gelijk of ongelijk inkomens over de bewoners van een land zijn verdeeld. Hoe dichter dit getal bij 0 ligt, hoe gelijker de inkomstenverdeling is en hoe dichter bij 1, hoe schever de inkomensverdeling of hoe groter de sociale ongelijkheid.
- De VN-Ontwikkelingsindex (of Human Development index). De HDI neemt naast het bruto nationaal inkomen per hoofd van de bevolking ook de levensverwachting en het aantal jaren dat mensen naar school gaan mee.

Voor twee landen die we als voorbeeldlanden gebruiken, zijn de vier indicatoren als volgt*:

| BBP/capita | BNI/capita | Gini | HDI
Verenigde Staten | $65,298 | $65,760 | 0,414 | 0,932
Nederland | $61,285 | $53,200 | 0,281 | 0,944

* Voor actuele cijfers, zie internet.

#### De olifant van Branko Milanovic

Inkomensverdeling kun je ook in beeld brengen door de bevolking van een land of gebied in te delen in inkomensgroepen en na te gaan hoe groot het aandeel per groep is in procenten van het nationaal inkomen. Het is een manier om na te gaan hoe groot de sociale ongelijkheid binnen het land is.
Maar al deze metingen leveren alleen momentopnames op. Je kunt metingen meermalen uitvoeren over een langere periode van bijvoorbeeld twintig jaar. Dat heeft de Amerikaanse econoom Branko Milanovic (1953) gedaan met inkomens wereldwijd over de periode 1988 tot 2008. Het resultaat hiervan heeft hij weergegeven in een grafiek die bekend staat als de ‘Olifant’.

Op de x-as is het wereldinkomen uitgezet. De rode lijn heeft de vorm van een olifant. De neerhangende staart staat voor de armste 10 procent van de wereldbevolking. De grote, brede rug staat voor de opkomende middenklasse in Azië, vooral uit China, een groep van honderden miljoenen mensen die uit de armoede is ontsnapt. De helling van het kop tot aan het begin van de slurf representeert de lagere middenklasse van het rijke Westen. De groei van de wereldeconomie is aan hen voorbijgegaan. De slurf van de olifant staat voor de rijkste 5 procent van de wereld. Zij hebben er juist enorm veel bijgekregen.

Milanovic meent dat deze ontwikkeling in inkomens wereldwijd wordt aangestuurd door globalisering.
Bekijk de video over wat globalisering inhoudt.