## Theorie

Boek V&V; Hoofdstuk 7 Persoonlijkheidsstoornissen en dissocciatieve stoornissen

Persoonlijkheidsstoornis

Gebrekkige identiteit en gebrekkige vaardigheden voor het interpersoonlijk functioneren (inclusie, relatie)

Persoonlijkheidsontwikkeling;

-Fysiologie (bv verwaarlozing zorgt voor verandering in prikkeloverdracht)

-Gebeurtenissen (ervaringen creeren je wereldbeeld, motiverend of niet)

Kenmerken

Duurzaam en star patroon van;

- Niet-functioneel denken
- Niet- functioneel voelen en/of denken
- Onaangepast gedrag en impulsen
- Staat vaak bij AS 2 van de DSM ( onderliggende stoornis)
- Externaliseren (alles buiten zichzelf leggen)
- Hulp zoeken tijdens crisis, maar bij stabiliteit behandeling onttrekken.
- Rol hulpverlener; behandeling met vele onderbrekingen, wees geduldig en stel realistische doelen

OORZAKEN

samenspel van factoren;

Erfelijke factoren en individuele kwetsbaarheid

Mensen verschillen in aanleg of temperament. (denk ook aan verslaving/depressie)

Psychologische factoren

Levensgebeurtenissen en de interactie tussen het individu en belangrijke mensen in de omgeving.

• Soms is er sprake van een trauma, zoals vroege verlating of seksueel misbruik. Soms is er sprake geweest van gezinsomstandigheden, waarbij de ouders niet in staat waren om voldoende aandacht, grenzen en veiligheid te geven.
Omgevingsfactoren en sociale factoren

Sociaal-culturele omstandigheden die mee kunnen spelen zijn onder andere:

•de inbedding van het gezin in de omgeving
•de levensstandaard
•gevolgen van emigratie
•verschuivingen op de sociale ladder

Persoonlijkheidsstoornis zijn onder te verdelen in 3 clusters

Cluster A;

-Persoonlijkheden met vreemd en excentriek gedrag, zij beschermen zich uit kwetsbaarheid of onzekerheid.

-Soms psychotische verschijnselen.

-Sociale functioneren is fors aangetast.

-Ongewone overtuigingen en waarnemingen

*Paranoïde Persoonlijkheidsstoornis

*Schizoïde persoonlijkheidsstoornis

* Schizo typische Persoonlijkheidsstoornis

Paranoïde Persoonlijkheidsstoornis

* Overdreven wantrouwend

- Onrechtvaardig behandeld
- Gespannen en angstig
- Prikkelbaar en bozig
- Emotieloos en koud in de omgang
- Sarcasme
- Ze koesteren wrok, zijn moeilijk aanspreekbaar
- Star en vermijden van intimiteit
- Vertrouwen bijna niemand

Schizoïde Persoonlijkheidsstoornis

*Einzelgänger

- Sociaal geïsoleerd
- Geen plezier aan relaties
- Afstandelijkheid
- Werk die je “alleen “doet
- Weinig seksuele contact

Schizotypische poersoonlijkheidsstoornis

- Weinig sociale contacten, zonderling gedrag
- Bijzonder taalgebruik
- Gebrekkige omgangsnormen
- Vreemd en onverzorgd er uit zien
- Lichte betrekkingsideen zijn magisch (ufo)
- Wanen en hallucinaties
- Solistisch werken

Cluster b

Dramatisch, urgent en emotioneel gedrag

-Onvoorspelbaar en personen die vaak veeleisend zijn

*Anti sociale P stoornis

*Theatrale P stoornis

*Borderline P stoornis

*Narcistische P stoornis

Dramatisch, urgent en emotioneel gedrag

ANTISOCIAAL;

- Psychopathie (psychopaat)
- Langdurig patroon van liegen en bedriegen, manipuleren.
- Onvermogen rekking te houden met anderen
- Gering empathisch vermogen (geen berouw)
- Slecht verdragen gevoelens van onlust (opheffen door gebruik van alcohol)
- Regelmatig criminaliteit
- Moeite met hechten
- Moeite met verantwoordelijkheden

Filmpje; stukje uit de film silence of the lambs.

https://www.youtube.com/watch?v=V5dA92wqmME&list=PLiPEXkyC8f3b2LWBFDLsd9r06WaMKi8Z1&index=2

Rol verpleegkundige

-Behandeling is vaak gedwongen, ze vragen geen hulp

-De grenzen worden op de proef gesteld

-Overdracht (emoties richten op hupverlener) – tegenoverdracht (niet vanuit eigen irritatie reageren)

-Achterdocht of suggestieve vragen wekken woede op.

-Wees geïnteresseerd maar maak duidelijk dat jij je niet laat chanteren.

Theatraal;

Overdreven emotioneel gedrag

- Onecht
- In belangstelling willen staan
- Hunkering naar aandacht
- Verleidend gedrag waar het niet gepast is, opmerking hierover leidt tot “uitbarsting”
- Afhankelijk en veeleisend zijn
- Lichamelijke klachten
- Ontbreken van vaardigheden om positieve waardering te krijgen

Rol van hulpverlener;

-Reageer neutraal

-Neem klachten en symptomen serieus

-Leg nadruk op wat goed gaat

-Win vertrouwen

Borderline

- Twijfel over eigen identiteit
- Wisselende stemming
- Impulsen niet onder controle
- Zelden wordt iets afgemaakt
- Relatie aan/uit
- Zwart/wit denken
- Impulsgedrag; alcohol/schulden/ eten enz.
- Zelfverwonding
- Dissociatieve verschijnselen door stress

Patroon is hetzelfde; idealiseren van persoon, verwachtingen creëren, men voldoet niet, dus afkeren- in steek gelaten voelen

Ze worden vaak in steek gelaten door agressieve buien, claimen.

Splitting; uitspelen.

VERS TRAINING

Tip; film ik ook van jou, over een vrouw met borderline. Hieronder een stukje uit de film

https://www.youtube.com/watch?v=A5JHPkAOzsY

Narcistisch;

- Vervuld van liefde voor zichzelf
- Grote eigenwaarde
- Weinig waardering voor omgeving en anderen
- Superieur voelen
- Het gevoel speciaal te zijn
- Speciale voorrechten

Rol hulpverlener;

-Snel aangevallen voelen, voorkom conflict

-Uitlatingen relativeren (niet op zichzelf betrekken)

-Grenzen aangeven

-Ga niet in discussie

Cluster c

Angstige en onzekere persoonlijkheden

*Ontwijkende p stoornis

*Obsessief-compulsieve p stoornis

*Afhankelijke P stoornis

Ontwijkend P stoornis

- Geremde en schuchtere mensen
- Timide en onzeker
- Gevoelig voor afwijzing
- Vermijden van contacten
- Eenzaamheid
- Gaat vaak samen met gegeneraliseerde sociale fobie

Obsessief-compulsief

- Perfectionisten
- Naleven van regels
- Niet in staat samen te werken ,tenzij ander volgt.
- Vaak teveel stress en tijdnood waardoor er niets meer uit handen komt en activiteiten niet kunnen aanpassen
- Regelzucht
- Controle

Afhankelijke P stoornis

- Behoefte aan sturing en hulp
- Besluiteloosheid
- Onzeker
- Passief en geen initiatief
- Volgend

BEHANDELING;

Zoeken pas hulp als ze echt vast lopen in het leven.

-Deze personen komen met specifieke klachten of problemen bij de arts (depressie, angsten of slaapproblemen).

-Behandeling is individueel of in een groepssetting.

-Vormen van behandeling zijn;

Psychotherapie (https://www.psychotherapie.nl/clienten-en-belangstellenden/wat-is-psychotherapie)

schemagerichte therapie

-Diverse trainingen met als doel het accepteren en leren omgaan met de stoornis.(vers)

-Medicatie.

Behandeling is gericht op het uiten en controleren van emoties, het verminderen van angst/schuldgevoelens, het vergroten van zelfstandigheid en het vermogen om kritisch naar zichzelf te kijken

Kijk zelf in het boek bij hoofdstuk 7 over dissociatieve stoornissen.