# Complexe systemen.

Oude vliegtuigen zijn veel overzichtelijker dan de moderne vliegtuigen met al hun diverse systemen.

Als we tegenwoordig voor een vliegtuig staan zien we eigenlijk alleen een vliegtuig als totaal, maar zeker niet de systemen die er allemaal in zitten.

We zien dus misschien maar zo'n 15 % van het vliegtuig, de rest ziet binnen in de constructie, en dat is wat we bedoelen met complexe systemen.

Anders gezegd;

Elk complex systeem kan worden gezien als een systeem met veel invoer. het systeem verricht dan complexe wijzigingen aan deze invoer, of de invoer zet complexe reacties in gang. De uitvoer van het systeem kan enkelvoudig zijn, of verspreid.

Hoe kunnen we naar de dagelijkse praktijk vertalen wat complexe systemen zijn.

Moderne vliegtuigen zijn voorzien van scala aan complexe systemen zoals;

- Fly by Wire.
- Fully Authorized Digital Engine Controls ( FADEC).
- Diverse Flight Computers (b.v. voor de klimaatbeheersing in de cabin.
- Flight Management Computers.

We kunnen dus eigenlijk wel zeggen dat indien een technicus het system( systemen) niet beheerst het voor hem / haar onmogelijk is om een juiste reactie van het systeem te verkrijgen en deze te analyseren op een juiste werking.

In de praktijk betekent dit dat het door de complexheid van een systeem als men dit niet goed begrijpt of tijdens de werkzaamheden is afgeleid ook ontzettend fout kan gaan.

Daarmee mag ook gezegd worden dat de verantwoordelijkheid die bij het beroep van luchtvaarttechnicus hoort erg hoog is, tenslotte tekend hij persoonlijk voor alle uitgevoerde werkzaamheden, en draagt daar dus ook de persoonlijke verantwoording voor.

In onderstaand voorbeeld laten we zien dat soms kleine fouten desastreuse gevolgen kunnen hebben.

In het voorbeeld gaat het om een verkeerd gezette afstellings pen (een zgn riggingpin) die nodig zijn om een complex besturingssysteem in een nulstand te zetten alvorens we het systeem gaan installeren en afstellen.