## Stap 3

Schulden
Veel ontwikkelingslanden hebben schulden bij rijke landen.
Een reden dat de landen buitenlandse schulden hebben, heeft te maken met internationale handel.
Veel ontwikkellingslanden exporteren landbouwproducten of delfstoffen.
Deze producten worden in een rijk land verder bewerkt.
En moeten dan soms worden teruggekocht van het rijke land.
1
Kies steeds het juiste antwoord.

1. Veel ontwikkelingslanden ...
   1. exporteren vooral grondstoffen naar rijke landen.
   2. importeren vooral grondstoffen vanuit rijke landen.

2. Veel ontwikkelingslanden hebben schulden, omdat ...
   1. ze meer producten invoeren dan uitvoeren.
   2. ze meer producten uitvoeren dan invoeren.

3. Als de schuld van een ontwikkelingsland toeneemt, dan ...
   1. moet het land steeds minder rente betalen aan de rijke landen.
   2. moet het land steeds meer rente betalen aan de rijke landen.

Monocultuur en grote schuld
​2
Dat een monocultuur en een grote schuld bij rijke westerse landen met elkaar te maken hebben,
kun je ook uitleggen in een aantal stappen.
Hieronder staan die stappen. Ze staan nog niet in de juiste volgorde.
Zet de stappen in de juiste volgorde. Stap 1 staat wel al goed.

1. Een ontwikkelingsland exporteert slechts één product.
2. De export levert minder op dan moet worden betaald voor de import.
3. Door geld te lenen ontstaat er een schuld bij westerse landen.
4. Het landbouwproduct of de grondstof wordt in het westen nog bewerkt.
5. Dat exportproduct is vaak een landbouwproduct of een grondstof.
6. Om het uitvoertekort te kunnen betalen, moet geld worden geleend.

De goede volgorde is: 1 - ... - ... - ... - ... - ...
Ruilvoetverslechtering
​Als de prijs van het product dat je exporteert minder toeneemt dan de prijs van producten die je importeert,
spreek je van een ruilvoetverslechtering.
Bij een ruilvoetverslechtering kun van het bedrag dat je verdient met de export dus steeds minder importeren.
3
Lees de volgende tekst

Sinds 1970 is de prijs voor koffiebonen in vergelijking met de prijs van industrieproducten gedaald. Kon een koffieboer in 1970 voor 10.000 kg koffiebonen nog een tractor kopen. In 2010 krijgt hij voor 10.000 kg koffiebonen nog maar de wielen van de tractor.

1. Leg uit dat er in de tekst sprake is van een ruilvoetverslechtering voor de koffieboeren.
2. Leg uit waarom de koffieboeren steeds meer koffiebonen moeten verbouwen om hun koopkracht op peil te houden.