## Wist jij dat je ongeveer een salontafel en 2 hoverboards groeit op de basisschool?

### Je groeit ongeveer 45 centimenter

op de basisschool, tussen je 4e en 12e jaar.

Een pen is ongeveer 20 centimeter lang. Kijk naar je pen. Jij bent in razend tempo 2 pennen langer geworden, dan toen je hier voor het eerst de school in liep. Een salontafel is ongeveer 45 centimeter hoog. Ga daar maar eens opstaan, thuis, dan zie je hoeveel je bent gegroeid.

### O... mag dat niet?

Hmmm... ga er eens naast staan dan... Zoveel centimeter kreeg jij er dus al bij. Weet je nog hoe klein je was, op de kleuterschool? Waar kon je wel niet allemaal onderdoor lopen en kruipen toen. Nu zit je daar waarschijnlijk klem. Vraag je ouders maar eens wat voor kunstjes jij allemaal deed toen. Gooide je vader met je? Tilje je moeder je nog naar school? Dat lukt ze nu niet meer. Konden ze je ooit in één arm houden... Nu heb je reuzenarmen en benen, spierballen, lange haren... Er is nogal wat verander.
Je bent trouwens ook ongeveer 25 kilo zwaarder geworden. Ja, zoveel wegen die 45 centimeter dus. Heb je iets van 25 kilo om te weten hoeveel jij bent gegroeid? Ehm... Stel je dit eens voor: een volwassen kat weegt ongeveer 4 tot 5 kilo. Jij bent dus ongeveer 5 katten zwaarder geworden.

Jij bent 20 tot 25 ananassen zwaarder geworden. Of 5 vissenkommen vol water. Je bent ongeveer 9 playstation 4's zwaarder geworden of 2 hoverboards!

Maar maak je daar nou niet druk om! Dat hoort zo. Je groeit. Al je spieren worden langer en dus ook je botten, je krijgt meer vel tussen hoofd en tenen en zelfs meer bloed. Groter is dus automatisch meer, dus zwaarder.

### Er komt een heel stuk van jou bij, zeg maar.

En dat moet ergens van worden gemaakt. En nou kan ik je verklappen, dat stuk 'salontafel' is niet gemaakt van lollies, chocolade of chips. Jouw extra lengte bestaat uit eiwitten. Eiwitten zijn de bouwstenen van je lichaam. Zoals bakstenen dat zijn voor jouw huis, zo zijn eiwitten dat voor je lijf. Kun je je voorstellen als die muren niet aan je huis hadden gezeten? Hoe was dan het dak blijven hangen?

Je longen bestaan uit eiwit-steentjes, je hersenen, je huid, alles!

### Elke keer als je een gat valt in je knie of hoofd...

moet dat gat weer worden 'dichtgemetseld' met eiwitten. En dat geldt ook voor als je koorts hebt of een ontsteking. Dan is er schade aan je binnenkant en met eiwitten wordt dat weer gerepareerd. Over eiwitten vind je veel meer informatie, verderop in deze wiki. Val je veel? Groei je hard? Dan heb je ze nodig. Blijf lezen, want dan weet je straks waar je ze kunt vinden, die bouwstenen.

Groei jij centimeters, dan moeten jouw botten ook groter groeien. Daarvoor heeft jouw lichaam extra calcium nodig. Calcium, Kalk. Heb je wel eens onderin een waterkoker gekeken? Van die witte vlokjes zien liggen of in je thee zien drijven? Dat is kalk, calcium. En dat zit ook in je botten. Ook over calcium vind je verderop in deze wiki meer informatie. Want waar zit nou eigenlijk calcium in?

### Dan heb je ook ijzer nodig.

Je weet wel, zoals in hekken en verkeersborden. Maar daar zou ik geen hap van nemen. Toch heb je ijzer nodig. Voor je bloed. Want als jij groeit, groeit je bloed ook. Je bloedvaten, de wegen waarlangs je bloed stroomt, worden immers langer van hart naar hoofd, naar hart, naar voeten. IJzer is de taxi, die zuurstof vervoert. Je ademt zuurstof in en die zuurstof is in elke deeltje van je lichaam nodig. In je ogen en oren, maar ook in je teennagels, zeg maar. Zuurstof moet dus razendsnel naar al die hoekjes van je lichaam worden gebracht. Dat gaat via de bloedwegen (slagaders), met de taxi (ijzer). Zonder ijzer is er geen vervoer voor de zuurstof. En zonder zuurstof heeft dus elk stukje lichaam het zwaar. Meer over ijzer vind je verderop in deze wiki.

Nou zullen je ouders / verzorgers, opa en oma, de oppas en anderen jouw eten wel verzorgen. Of doe je dat al zelf? Als anderen beslissen wat er in je broodbakjes en fruithapjes (je neemt toch wel fruit mee naar school?!) wordt gestopt, beslissen zij ook over jouw groei en kracht. Want hoe gezonder zij kiezen, hoe beter / sterker / slimmer jij groeit. Wil je dat echt aan een ander over laten? Of kies je liever zelf hoe groot en slim jij wordt?

Een auto rijdt niet op cola of limonade. Zo werkt dat ook met je lijf. Daar moeten speciale brandstoffen in, zodat je extra snel en ver kan komen. Anders krijg je pech met je 'auto', dan wordt je ziek of je breekt heel snel, je groeit niet zoveel als je wilt, je spieren zullen zich niet ontwikkelen. Jouw lijf is jouw auto. Zonder goede brandstof, wordt het een lelijk, roestig ding dat niet meer rijdt.

#### Lees snel verder voor verstandige keuzes voor je eten en groei.