Hoe stierf Ötzi? - vmbo12

Hoe stierf Ötzi? - vmbo12

Hoe stierf Ötzi?

Intro

Ötzi is de naam van een beroemde mummie. In 1991 werd hij gevonden. Ötzi was een prehistorische jager.

Het lichaam van Ötzi lag duizenden jaren onder het ijs van de Alpen. Hierdoor is zijn lichaam goed bewaard gebleven.

Wat kan ik straks?

Aan het eind van deze opdracht kan ik:

  • vertellen waarom de vondst van Ötzi belangrijk is.

  • vijf dingen noemen die zijn gevonden bij de plek waar de mummie lag.

 

Wat ga ik doen?

Activiteiten

Aan de slag

Stap

Activiteit

Stap 1

Maak aantekeningen als je een tekst leest en een filmpje kijkt over Ötzi.

Stap 2

Lees informatie over de dood van Ötzi en beantwoordt daarna vragen.

Afronding

Onderdeel

Activiteit

Begrippenlijst

Hier vind je de begrippen die passen bij deze opdracht.

Eindopdracht

Houd een presentatie met 'foto's' van spullen of van het landschap op de vindplaats van Ötzi.

Terugkijken

Kijk terug op de opdracht.


Benodigdheden

  • PowerPoint


Tijd
Voor deze opdracht heb je 2 lesuren nodig.

 

 

Aan de slag

Stap 1: Onderzoek Ötzi de ijsmummie

Een unieke vondst in Italië!
In de bergen, op de grens van Oostenrijk en Italië, vinden wandelaars een ijsmummie.


Bekijk eerst het onderstaande filmpje.

Lees daarna het verhaal over de vondst van Ötzi.

 


Maak aantekeningen van de informatie over Ötzi.
Deze aantekeningen kun je gebruiken bij je presentatie in de eindopdracht.

In de zomer van 1991 doen twee Duitse wandelaars in de bergen in Italië een griezelige ontdekking. Ze zien iets uit het ijs steken: een lichaam!

De politie komt erbij. Een bergingsploeg haalt het lichaam uit het ijs. Het is het lichaam van een man. Ze brengen het naar een laboratorium. Er zijn veel vragen. Wie is deze man? Hoe was hij gestorven? En waaraan?

Al snel komen geleerden erachter dat dit het lichaam is van iemand die hier meer dan 5000 jaar geleden heeft geleefd. Toen de man stierf, bevroor zijn lichaam in het ijs. Het werd daardoor al die tijd goed bewaard.

De ijsmummie wordt Ötzi genoemd. Omdat hij is gevonden in het Ötzdal in de Alpen. Jarenlang hebben de onderzoekers geloofd dat Ötzi een herder was.
Tijdens een tocht door de bergen is hij in een sneeuwstorm terecht gekomen.
Hij viel, raakte uitgeput en stierf van de kou. Hij was toen 46 jaar oud.

Stap 2: Oorzaak dood Ötzi

Eerst dachten de onderzoekers dat Ötzi een herder was die van kou is gestorven.

Nu denkt men daar anders over.

Waarom?



Lees de onderstaande bron over het onderzoek naar Ötzi's dood.

In de zomer van 1991 ontdekken twee Duitse wandelaars in de bergen van Italië een lichaam. Het blijkt het lichaam van een man te zijn. Die was hier 5300 jaar geleden gestorven. Het ijs heeft het lichaam al die tijd ingevroren. De ijsmummie werd Ötzi genoemd. Omdat hij is gestorven in het Ötzdal in de Alpen.

Bij zijn lichaam vinden de bergers ook allerlei spulletjes, zoals gereedschap en kleding. Het lichaam van Ötzi en alle spullen die hij bij zich had, worden in het laboratorium nauwkeurig onderzocht. Tien jaar na zijn vondst gaat Ötzi in een scan. Met dat apparaat kunnen de geleerden nog beter in zijn lichaam kijken.

Wat blijkt? In zijn schouder zit een pijlpunt. En op zijn huid zien de onderzoekers een wond, veroorzaakt door de pijlpunt. Ötzi is dus in zijn rug geschoten! Zou hij aan die schotwond gestorven zijn? Maar waarom is hij beschoten en door wie?

De onderzoekers gaan verder en vinden nu ook een diepe snijwond in zijn hand. Waarschijnlijk opgelopen tijdens een gevecht. En later ontdekken ze ook nog eens het bloed van vier verschillende mensen op zijn pijlen en jas. Ötzi heeft dus gevochten met vier mensen.

Waarschijnlijk is zijn dorp aangevallen door een vijandige stam. Er waren gevechten, er vielen doden. De overlevenden vluchtten de bergen in. Het was lente, maar het weer sloeg plotseling om. Het werd steeds kouder en begon te sneeuwen. Zonder warme kleding en een goede uitrusting kun je niet overleven in die kou. En dat wist Ötzi. Hij keerde waarschijnlijk terug naar het dorp om zijn spullen op te halen.

Zoals de kostbare bijl, speren en warme kleding. Misschien is hij vlak daarna in zijn schouder geschoten. Maar hij kon vluchten. Het werd steeds kouder. Ötzi was zwaargewond, viel neer en stierf uiteindelijk van uitputting en kou.
Maar of het zo gebeurd is? Helemaal zeker weten we het nooit. 5300 jaar later werd zijn lichaam gevonden.

Afronding

Kennisbank / Begrippen

Prehistorie
De prehistorie is de tijd waaruit geen geschreven berichten bewaard zijn.

Mummie
Lijk waarbij niet alleen het skelet is overgebleven, maar ook de huid.

Jagers-verzamelaars
Jagers-verzamelaars leven als nomaden. Zij leven van de jacht (jagers) en van producten uit de natuur, zoals vruchten en wortels (verzamelaars).

Einde prehistorie
De ontwikkeling van het schrift betekende het einde van de prehistorie.

Ötzi
In 1991 gevonden mummie in de Alpen. De man leefde 5300 jaar eerder. Gestorven in het Ötztal.

Eindopdracht: Verslag van een agent

Stel je voor: Ötzi is net gevonden in het ijs.

Jij bent de eerste agent die aankomt op de vindplaats.

Je ziet de mummie en bestudeert de omgeving.


Stel je voor dat je jouw mobiele telefoon pakt en foto's maakt.
Wat zou er op je foto's kunnen staan?
Je kunt denken aan een jas van bont. Of aan bergen met sneeuw erop.



Zoek vijf afbeeldingen op internet van spullen of van het landschap, die op jouw 'foto's' zouden kunnen staan.

Maak met deze afbeeldingen een presentatie in PowerPoint of een ander presentatieprogramma.

Zorg dat je met behulp van deze afbeeldingen kunt vertellen wat je zag toen je bij de mummie aankwam.

 

 

Beoordeling
Lever je presentatie in bij je docent.
Je krijgt een goede beoordeling voor de opdracht als:

  • Je een presentatie kunt geven over wat je zag toen je als eerste rechercheur bij de mummie van Ötzi aankwam.
  • Je vertelt dit aan de hand van vijf 'foto's' (afbeeldingen) van voorwerpen of van het landschap.

Gereedschapskist

Welkom bij de gereedschapskist. Hier vind je uitleg over alle werkvormen waarmee je je eindproducten maakt. Bij iedere werkvorm staat beschreven hoe je deze uitvoert, kun je inspiratiefilmpjes bekijken en vind je de beoordelingscriteria waaraan jouw product moet voldoen. Ook zie je welke digitale middelen je kunt gebruiken en aan welke vaardigheden je werkt tijdens het maken van je eindproduct. Veel succes!

 

Terugkijken

Intro

  • Vind je het verhaal van Ötzi een spannend verhaal?

Kan ik wat ik moet kunnen?

  • uitleggen waarom de vondst van Ötzi een belangrijke vondst is.
  • vijf dingen opnoemen die te vinden waren op de plek van de vondst van de mummie.
     
  • Hoe trek je een conclusie uit verschillende soorten bronnen?

Hoe ging het?

  • Tijd
    Bij de activiteiten stond dat je ongeveer 2 uur met de opdracht bezig zou zijn.
    Klopt dat?
  • Inhoud
    Was de inhoud van de opdracht nieuw voor je of wist je het meeste al?
    Schrijf op wat nieuw voor je was.
  • Eindopdracht
    Hoe vond je het om een presentatie te houden? Vind je het leuk om voor de klas te staan of juist heel erg spannend?

  • Het arrangement Hoe stierf Ötzi? - vmbo12 is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    VO-content
    Laatst gewijzigd
    17-08-2025 14:20:29
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding en publicatie onder dezelfde licentie vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Deze les valt onder de arrangeerbare leerlijn van de Stercollecties voor geschiedenis voor VMBO, leerjaar 1 en 2. Dit is tijdvak 1 met het onderwerp Hoe stierf Ötzi. Het materiaal bespreekt de vondst van een mummie in Italië in 1991. Het ijs, waaronder de man werd gevonden, heeft er voor gezorgd dat het lichaam goed bewaard is gebleven. De man leefde in de tijd van de jagers en verzamelaars, 5100 jaar geleden. Hij is vermoedelijk door geweld om het leven gekomen, eventueel in combinatie met de kou in de bergen. Het materiaal bespreekt waarom het een belangrijke en interessante archeologische vondst is.
    Leerniveau
    VMBO gemengde leerweg, 2; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 1; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 2; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 1; VMBO theoretische leerweg, 1; VMBO gemengde leerweg, 1; VMBO theoretische leerweg, 2; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 2;
    Leerinhoud en doelen
    De tijd van jagers en boeren (tot 3000 v C); Geschiedenis;
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Studiebelasting
    2 uur 0 minuten
    Trefwoorden
    arrangeerbaar, einde prehistorie, geschiedenis, hoe stierf ötzi?, jagers-verzamelaars, mummie, prehistorie, stercollectie, vmbo12

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van