Spannende relaties in de bodem

Spannende relaties in de bodem

Planten kunnen met hun wortels moeilijk voldoende mineralen uit de bodem halen. De wortelharen kunnen vaak niet goed bij hun voedingsstoffen. Schimmeldraden zijn veel dunner dan plantenwortels en kunnen wel bij die mineralen. Schimmels kunnen geen suikers maken, maar hebben die wel nodig. Dus is er in de loop van de evolutie op vele manieren een intensieve samenwerking ontstaan: symbiose. De planten krijgen mineralen zoals fosfaten en nitraten van de schimmels. In ruil daarvoor krijgen de schimmels wat suikers van de planten. Van ongeveer zestig procent van alle planten is bekend dat ze met schimmels samenwerken. Doen de planten die groeien op en rond het schoolplein dat ook? Zijn leerlingen in staat om die samenwerking aan te tonen? Om deze vragen goed te beantwoorden, combineren leerlingen biologisch en scheikundig onderzoek.

Docenthandleiding

PDF openen in nieuw tabblad

 

Leerlinghandleiding

PDF openen in nieuw tabblad

  • Het arrangement Spannende relaties in de bodem is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    Veldwerk in de Stad
    Laatst gewijzigd
    27-02-2026 09:25:10
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding en publicatie onder dezelfde licentie vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Onder het schoolplein bevindt zich een verborgen netwerk van samenwerking. Planten werken samen met schimmels om mineralen uit de bodem op te nemen, terwijl schimmels suikers ontvangen van de plant. In deze vakoverstijgende opdracht voor biologie en scheikunde gaan leerlingen deze samenwerking zelf zichtbaar maken. Ze verzamelen planten, bewerken hun wortels met chemische oplossingen en onderzoeken onder de microscoop of schimmels aanwezig zijn in de wortelcellen. Zo ontdekken ze hoe planten en schimmels samen een cruciale rol spelen in het functioneren van ecosystemen.
    Leerniveau
    VMBO gemengde leerweg, 3; HAVO 4; VWO 4; VMBO theoretische leerweg, 3; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 3; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 3;
    Leerinhoud en doelen
    Interactie; Biodiversiteit; Systeem; Dynamisch evenwicht; Wisselwerking met abiotische en biotische omgeving; Biologie; Hoe vorm en functioneren van organismen passen bij de omgeving waarin zij leven; Afhankelijkheid van biodiversiteit; Voedselrelaties; Duurzaamheid; Ecosysteem; Aanpassing;
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Trefwoorden
    biologie, bioloog, buitenles, impuls open leermateriaal, iol, onderzoek, outdoor learning, stad, symbiose, veldwerk

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    Veldwerk in de Stad. (2025).

    Antibiotica gezocht!

    https://maken.wikiwijs.nl/217614/Antibiotica_gezocht_

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van