Sperma

Sperma

Sperma

Omschrijving van het misconcept

Leerlingen denken dat:

  • zaadcellen en sperma hetzelfde zijn.
  • door het onderbreken van de zaadleiders de hoeveelheid sperma afneemt en dat dit leidt tot een sterk verminderde uitstoot van vocht bij een ejaculatie.
  • sperma actief is en de eicel passief.
  • de sterkste spermacel wint.

 

Achtergrond misconcept

In de spreektaal wordt de term spermacel als synoniem voor zaadcel gebruikt.
Bij een zaadlozing komen niet alleen zaadcellen vrij, maar ook vocht met voedingsstoffen. De zaadcellen vormen maar 1-3% van het sperma. De overige 99-97% bestaat uit vocht uit de prostaat en de zaadblaasjes. Na een sterilisatie, waarbij de zaadleiders onderbroken worden, maken de zaadcellen geen onderdeel meer uit van het sperma. De hoeveelheid sperma verandert echter nauwelijks.

Gemiddeld komen er 50 miljoen zaadcellen vrij bij een zaadlozing. Er is maar één zaadcel nodig om een eicel te bevruchten.

In de les wordt verteld dat de zaadcellen naar de eicel gaan. Daardoor lijkt het dat de zaadcel actief is en de eicel passief. In werkelijkheid ondergaan de zaadcellen hun tocht naar de eicel grotendeels passief. Slechts op drie plaatsen tijdens hun reis is hun beweeglijkheid essentieel: bij de baarmoederhals, bij de overgang tussen baarmoeder en eileider en bij het doorboren van het omhulsel rond de eicel. Een klein deel van de zaadcellen overleeft de reis. De eicel daarentegen speelt een actieve rol, ze produceert chemische stoffen om de zaadcellen aan te trekken. Sommige zaadcellen worden hierdoor meer geprikkeld dan andere, waardoor ze actiever zijn en de kans op bevruchting stijgt. Het is dus niet zo dat de sterkste of snelste zaadcel wint. De eicel bepaalt mede door chemische stoffen welke zaadcel de eicel bevrucht.


Voorbeeld aanpak in de les

Diagnostische meerkeuzevragen over deze en andere misconcepten:

https://www.diagnostischevragen.nl/vakken/biologie/voortplanting

 

Gebruik dit beeldverhaal van de Correspondent.

 

Bronnen en verder lezen:

Fitzpatrick JL, Willis C, Devigili A, et al. Chemical signals from eggs facilitate cryptic female choice in humans. Proc Biol Sci. 2020;287(1928):20200805.

 

 

 

  • Het arrangement Sperma is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    Kennisbank biologie
    Laatst gewijzigd
    09-03-2026 15:10:49
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Aanpak van de misconcepten dat leerlingen denken dat: -zaadcellen en sperma hetzelfde zijn. -door het onderbreken van de zaadleiders de hoeveelheid sperma afneemt en dat dit leidt tot een sterk verminderde uitstoot van vocht bij een ejaculatie. -sperma actief is en de eicel passief. -de sterkste spermacel wint.
    Leerniveau
    VMBO gemengde leerweg, 2; VWO 2; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 2; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 4; VMBO gemengde leerweg, 3; HAVO 4; VMBO theoretische leerweg, 4; VWO 6; VMBO theoretische leerweg, 2; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 2; HAVO 3; VWO 3; HAVO 5; VWO 4; VMBO theoretische leerweg, 3; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 3; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 4; HAVO 2; VMBO gemengde leerweg, 4; VWO 5; VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 3;
    Leerinhoud en doelen
    Biologie;
    Eindgebruiker
    leraar
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Trefwoorden
    bijbal, ejaculatie, seksuele voorlichting, seksuele vorming, sperma, spermacel, teelbal, zaadcel, zaadleiders, zaadlozing

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    Kennisbank biologie. (2026).

    Morning-afterpil

    https://maken.wikiwijs.nl/222430/Morning_afterpil

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van