AI: Neurale netwerken en data

AI: Neurale netwerken en data

Stap voor stap...

Je gaat de les stap voor stap door.

Sla niets over en lees alles heel goed.

Dan mis je niets!

Gebruik de pijltjes onderaan de bladzijde om verder te gaan.

 

 

 

 

 

 

 

Zorg dat je papier en pen of stiften bij de hand hebt. Het is soms nodig (en handig) om dingen op te schrijven.

Wat ga je leren?

Wat is AI?

 

AI is slimme software.

Je vindt het overal.

In je spelletjes.    In apps op je telefoon.     En in de filmpjes die je ziet.

 

In deze les leer je over AI.

 

Je leert hoe AI slim wordt.  
Hoe werkt AI eigenlijk en waarom werkt het?

Introductie

Leerdoelen

 

Na deze les kan je:

Opnoemen wat de overeenkomsten zijn tussen een AI en de hersenen van een mens.

Uitleggen hoe een AI leert van voorbeelden.

Een eigen voorbeeld geven van een taak die een AI moet leren.

Opbouw

Deze les gaat zo:

  1. Voorkennis: wat weet je al?
  2. De les:
    • Wat is AI?
    • De hersenen van een mens - hoe leer je?
    • Kennisgedreven AI en datagedreven AI
    • Informatie over neurale netwerken
    • De werking van een neuraal netwerk
  3. Opdracht
  4. Samenvatting en weetjes
  5. Even terugkijken
  6. Bronnen

Voorkennis: wat weet je al?

In deze video wordt AI in één minuut uitgelegd.

 

Kijkvraag

Welke voorbeelden uit de video heb jij in het echt al eens gezien of meegemaakt?

Hoe weet je dat het kunstmatig is, of 'niet echt' ?

 

 

De les:

Wat is AI?

Een AI is een slim computerprogramma.

Het kan leren van wat hij ziet en hoort.  Het leert van foto's, woorden en filmpjes.
Zo kan een AI beslissingen nemen. Denk aan de filmpjes op YouTube die hij aanraadt. Of hoe hij weet wie er op een foto staat.

Een AI is niet echt levend. Het heeft geen gevoel. Het kan niet zelf denken. Hij kan alleen heel snel rekenen en de beste antwoorden zoeken.

 

Kijkvraag

 

Wat betekent het als iemand het heeft over 'Het trainen van een AI?'

 

 

De hersenen van een mens

 

Je hersenen bestaan uit miljoenen kleine cellen, neuronen genoemd.

Die neuronen sturen elkaar hele kleine stroompjes en berichtjes, zodat je kunt denken, voelen en bewegen. Elke keer als je iets nieuws leert—bijvoorbeeld fietsen of een liedje zingen—maken je neuronen nieuwe verbindingen met elkaar. Daardoor kun je steeds makkelijker onthouden en begrijpen wat je hebt geleerd.

Kijkvraag

Kijk eens naar de filmpjes over de hersenen. Beantwoord daarna de vraag er onder.

 

Hoe werken hersenen?

Hoe werken ze verder?

Onthouden

Kennisgedreven en datagedreven

 

Kennisgedreven AI werkt met regels die mensen van tevoren hebben opgeschreven.

     Net als een kookrecept: “Als dit gebeurt, doe dan dat.”

     Dat leert hij dus niet zelf, maar volgt hij precies op wat mensen hebben bedacht.

 

 

 

Datagedreven AI leert juist wél zelf door naar héél veel voorbeelden te kijken.

    Bijvoorbeeld duizenden foto’s of teksten.

    Daardoor ontdekt het zelf patronen, zonder dat iemand elke stap uitlegt.

    Deze AI wordt steeds slimmer door te oefenen met miljoenen voorbeelden.

 

 

Kijkvraag

Ken jij het verschil tussen data- en kennisgedreven AI?

 

 

 

Klik hieronder op het filmpje over Kennisgedreven en datagedreven AI. Let goed op en maak daarna de opdracht.

 

 

 

Neurale netwerken

 

In dit filmpje staat alles nog even heel helder uitgelegd: hoe werkt een neuraal netwerk?

 

AI en lerende netwerken

 

Vraag

AI kan niks bedenken zonder data die hij van ons krijgt, Die data bestaat dus al.

Hoe nieuw is dan eigenlijk alles wat een AI zelf maakt?

Hoe werkt dat nou precies?

Weet jij nog waar en hoe je precies hebt geleerd welke geur bij fruit hoort?

Of wanneer je geleerd hebt hoe je een deur open maakt?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jouw hersenen zijn een neuraal netwerk. Met de computer proberen we dat na te doen.

In dit filmpje legt Barend uit hoe een neuraal netwerk werkt en ook waarom het lastig is om precies te achterhalen waar de AI geleerd heeft wat het weet.

 

Het filmpje is soms een beetje moeilijk, maar kijk maar eens wat je er van begrijpt!

 

Kijkvraag

Probeer straks de vraag onder het filmpje te beantwoorden!

 

 

Opdracht

Neuronen doen hun werk in de hersenen.
Neuronen doen hun werk in de hersenen.

 

Neuraal netwerk in een computer (AI)

Samenvatting en weetjes

Samengevat

Je hebt nu geleerd hoe de hersenen van mensen werken.

Je weet ook dat een AI-systeem op dezelfde manier werkt.

En dat is een neuraal netwerk. Zo'n netwerk moet getraind moet worden met heel veel betrouwbare data om goed te kunnen werken.
Een taalmodel is een neuraal netwerk.
Generatieve AI, dus de AI die dingen voor je kan maken zoals teksten en plaatjes, werken op deze manier met neurale netwerken.

In dit filmpje staat het nog even samengevat in één minuut.

 

 

Weetje...

Bij machine learning krijgt een computer heel veel voorbeelden te zien—zoals duizenden foto’s van dieren—en leert hij zelf welke kenmerken bij een dier horen.

Een neuraal netwerk werkt dan als een team van denkertjes (neuronen) in verschillende lagen: elke laag bekijkt een stukje informatie en geeft het door.
Door steeds opnieuw te oefenen past het netwerk zijn “samenwerking” aan, tot de computer zelf kat en hond kan herkennen zonder dat iemand het stap voor stap uitlegt!

Hieronder een filmpje over het verschil tussen een wolf en een husky...

 

 

 

Wist je dat?

Sommige robotstofzuigers gebruiken een slimme techniek die machine learning heet. Dit betekent dat de stofzuiger leert van wat hij elke keer doet.

Tijdens het stofzuigen maakt hij steeds een betere plattegrond van je kamer, net als een schatkaart. Hij leert nieuwe dingen, zoals waar een stoel of tafel staat. Zo kan hij de volgende keer een slimmere route kiezen en wordt je kamer sneller en beter schoon.

 

Even terugkijken

Je hebt geleerd dat er een verschil is tussen AI die wij aansturen met regels (kennisgedreven) en AI die zichzelf leert (datagedreven). Ook heb je geleerd dat daar verschillen in zijn.

Je hebt gekeken naar de manier waarop een AI schrijft. Dat is vaak anders dan een mens.

Wie is er beter in verschillende taken, de mens of de computer?

 

Evaluatievragen:

  • Kun je uitleggen hoe jouw hersenen iets nieuws leren? En hoe een AI-neuraal netwerk dat doet?

  • In welke taak is een computer beter, en in welke taak ben jij beter? Hoe komt dat volgens jou?

  • Kun je bedenken in welke situaties jij liever zelf iets uitzoekt, en wanneer je juist blij bent dat een computer het voor je kan doen?

Bronnen

Deze lessen zijn gebruikt om dit leermateriaal te maken:

 

Bronnen en licenties:

  • Van FutureNL, Digidoeners, open leermateriaal CC-BY-NC-ND:
    • Basis AI: https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/yGdyfTK28XcsDSY2d/yNtkgR68Q3FJTzXWG
    • Kunstmatige intelligentie:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/7CxrRs29t5viMKeuy
    • Hoe slim zijn machines nou echt? https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/yN6CBaL6DBrbgWxD4
    • Generatieve AI:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/HCoQQDA55GunKhxQZ
    • Machine learning en neurale netwerken:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/oxCEAw97yHztoBxFu
    • Machine en deep learning:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/BFHNainj2jAsGzTBv
    • Wij zijn data:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/FhG2xqtwkvcNC8tmD/ygeDm6xiuJWDvwHb6
    • Later als ik groot ben:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/sh5JZrr5zuDRtEcDB
    • Risico's en kansen van AI:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/e7o5DDzqAGvbTD6rD
    • De AI-inspecteur:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/uvhrACSsevrxdDeBQ
    • Prompts:
      https://www.lessonup.com/nl/channel/futurenl/lesson/n4WRGaSSkeaBZain2

 

  • Van Klokhuis, Klokhuis over AI, gesloten leermateriaal, open beschikbaar
    • Het Klokhuis over AI: https://hetklokhuis.nl/dossier/168/het-klokhuis-over-ai/824/het-klokhuis-over-ai
    • AI studio van Klokhuis: https://aistudio.hetklokhuis.nl/nl

  • Het arrangement AI: Neurale netwerken en data is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    PCBO Apeldoorn
    Laatst gewijzigd
    23-01-2026 16:16:52
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    In deze les leer je dat de werking van AI erg lijkt op hoe de hersenen van een mens werken.
    Leerniveau
    PO groep 8; PO groep 7;
    Leerinhoud en doelen
    Computervaardigheden/ICT;
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Studiebelasting
    0 uur 50 minuten
    Trefwoorden
    ai, data, hersenen, neuraal netwerk

    Bronnen

    Bron Type
    Hoe werken hersenen?
    https://youtu.be/7W9jaoJCaRk?si=N4Mi5HyyHWS3uyxf     		Video
    Hoe werken ze verder?
    https://youtu.be/0ANweSVbvDw?si=oFxFkp2ys7xA2Dpj     		Video
    Onthouden
    https://youtu.be/cVFzkZ4iX44?si=C3ylkzt7KkADAnbT     		Video

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    Inspiratielessen. (z.d.).

    1.1 AI: Neurale netwerken en data - niveau 1

    https://maken.wikiwijs.nl/218949/1_1_AI__Neurale_netwerken_en_data___niveau_1

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van