Vakoverstijgend Rekenen - 1F

Introductie

Op deze WikiWijs-pagina kun je oefenen met Vakoverstijgend Rekenen. Daarmee oefen je de basisvaardigheden rekenen die je kunt gebruiken bij de vakken wiskunde, natuurkunde, scheikunde en economie.

WikiWijs is ook beschikbaar voor een mobiele telefoon. Je hebt geen inlogcode nodig en je gegevens worden niet opgeslagen.

Een belangrijk onderdeel van Vakoverstijgend Rekenen is de verhoudingstabel:

  • Gebruik een verhoudingstabel bij berekeningen met procenten of als er 'per' in de eenheid staat (zoals kilometer per uur).
  • Noteer in een verhoudingstabel altijd de eenheden bij de getallen.
  • Bereken het antwoord met 1 als tussenstap: eerst delen dan vermenigvuldigen.

 

 

Oefenen: Er zijn vier onderdelen waarmee je kunt oefenen:

Eenheden omrekenen Vergelijkingen oplossen Rekenen met een verhoudingstabel Rekenen met procenten

Bij elk onderdeel kun je oefenen met opgaven, soms zonder context (kale sommen) en soms met context (verhaalsommen).

Bij elk onderdeel vind je ook een korte uitlegvideo.

 

Voor docenten en schoolleiders is er een apart onderdeel met lesmateriaal, achtergrondinformatie en ondersteuning.

Oefenen 1 - Eenheden omrekenen

Bij dit onderdeel kun je oefenen met het omrekenen van eenheden.

 

Dat zijn vragen, zoals:

7 kg = ..... g.

of:

Voor het bakken van een taart heb je 250 g bloem nodig.

Voor het bakken van 5 dezelfde taarten heb je ... kg bloem nodig.

 

Gebruik daarbij deze omrekenschema's:

 

 

 

Een uitleg over het gebruik van omrekenschema's vind je in deze video:

Klik op de pijl naar rechts om te starten met de eerste oefenreeks.

Voor de docent is er een PowerPoint voor uitleg in de les:

 

Kale sommen

Verhaalsommen

Oefenen 2 - Vergelijkingen

​Bij dit onderdeel kun je oefenen met het oplossen van eenvoudige vergelijkingen.

 

Dat zijn vergelijkingen, zoals:    

5.600 = .?. x 80

of:   

Door welk getal moet je 72 delen om 12 te krijgen?

 

Gebruik bij de berekening een eenvoudig getallenvoorbeeld:

            of         

Voorbeeld:

80 x .?. = 5.600

Bereken het getal op de stippeltjes.

 

Gebruik de basisregel

Leg je vinger op de 2, want op die plek staan de stippeltjes.

Bedenk wat je met 6 en 3 moet doen om 2 te krijgen. Dat is .

Doe dit ook bij 5.600 en 80, dus dat wordt .?.

Reken dit uit. Je krijgt nu het antwoord 70.

 

Dus

 

Voorbeeld:

Als je 72 deelt door ... krijg je 12.

Bereken het getal op de stippeltjes.

 

Maak eerst een som van de vraag. Dan krijg je  

Gebruik de basisregel

Leg je vinger op de 2, want op die plek staan de stippeltjes.

Bedenk wat je met 6 en 3 moet doen om 2 te krijgen. Dat is .

Doe dit ook bij 72 en 12, dus dat wordt …

Reken dit uit. Je krijgt het antwoord 6.

 

Dus

​

Een uitleg over het oplossen van zulke vergelijkingen vind je in deze video:

Klik op de pijl naar rechts om te starten met de eerste oefenreeks.

Voor de docent is er een PowerPoint voor uitleg in de les:

Kale sommen

Kale sommen en verhaalsommen

Oefenen 3 - Verhoudingstabel

Bij dit onderdeel kun je oefenen met het gebruiken van een verhoudingstabel.

 

Dat zijn vragen, zoals :

Voor zes eieren betaal je € 3.

Dan kun je ... eieren kopen voor € 27.

 

Gebruik bij de berekening een verhoudingstabel.

Noteer bij alle getallen de eenheid in de tabel.

Bereken het antwoord door te rekenen via 1.

Gebruik onderstaand stappenplan.

Voorbeeld:
Voor zes eieren betaal je € 3.

Dan kun je ... eieren kopen voor € 27.

 

Stap 1: Teken een verhoudingstabel.

 

 

Stap 2: Noteer de gegevens met eenheid in de tabel.

€ 3

6 eieren

 

Stap 3: Noteer het gevraagde in de laatste kolom.

€ 3

€ 27

6 eieren

..?..

 

Stap 4: Noteer 1 als tussenstap.

€ 3

€ 1

€ 27

6 eieren

 

Stap 5: Bereken het gevraagde.
Bereken hoeveel eieren je voor €1 krijgt door 6 eieren te delen door € 3.
6 eieren ÷ € 3 = 2 eieren
Bereken het gevraagde door te vermenigvuldigen met € 27.
2 eieren × € 27 = 54 eieren

 

 

Klik op de pijl naar rechts om te starten met de eerste oefenreeks.

Voor de docent is er een PowerPoint voor uitleg in de les:

Sommen met tabel

Sommen zonder tabel

Oefenen 4 - Procenten

Bij dit onderdeel kun je oefenen met berekeningen met procenten.

 

Dat zijn vragen, zoals:

12% van 600 is ..?..

of:

Een pasgeboren olifant weegt bij de geboorte 90 kilo.

Dit is 3% van het gewicht van een volwassen olifant.

Hoeveel kilo weegt een volwassen olifant?

 

Bij berekeningen met procenten gebruik je onderstaand stappenplan.

Gebruik bij de berekening een verhoudingstabel en noteer bij alle getallen de eenheid.

Bereken het antwoord door te rekenen via 1.

 

Voorbeeld:

16% van 600 is ..?..

 

Stap 1: Teken een verhoudingstabel.

 

 

Stap 2: Noteer de gegevens met eenheid in de tabel.

Ga bij het gegeven getal na hoeveel % daarbij hoort.

Hier is 600 gelijk aan 100%. Dat noteer je in de kolom aan de linkerkant.

100%

    

600

    

 

Stap 3: Noteer het gevraagde in de laatste kolom.

Het gevraagde is hier 16%. Dus noteer 16% in de kolom aan de rechterkant.

100%

  

16%

600

    

 

Stap 4: Noteer 1 als tussenstap.

1% plaats je tussen 100% en 16%.

100%

1%

16%

600

    

 

Stap 5: Schrijf de berekening op: eerst delen en dan vermenigvuldigen.

Bereken 1%: 600 ÷ 100% = 6

Bereken het gevraagde: 6 × 16% = 96

100%

1%

16%

600

6

96

 

Dus 16% van 600 is 72.

 

Voorbeeld:

Een pasgeboren olifant weegt bij de geboorte 90 kilo.

Dit is 3% van het gewicht van een volwassen olifant.

Hoeveel kilo weegt een volwassen olifant?

 

Stap 1: Teken een verhoudingstabel.

 

Stap 2: Noteer de gegevens met eenheid in de tabel.

90 kg

    

3%

    

 

Stap 3: Noteer het gevraagde in de laatste kolom.

Het gevraagde is hier 100%. Dus noteer 100%.

90 kg

    

3%

  

100%

 

Stap 4: Noteer 1 als tussenstap.

90 kg

    

3%

1%

100%

 

Stap 5:Schrijf de berekening op: eerst delen en dan vermenigvuldigen.

Bereken 1%: 90 kg ÷ 3% = 30 kg.

Bereken het gevraagde: 30 kg × 100% = 3.000 kg.

90 kg

30 kg

3.000 kg

3%

1%

100%

 

Dus een volwassen olifant weegt 3.000 kg.

 

Een uitleg over het oplossen van berekeningen met procenten vind je in deze video:

Klik op de pijl naar rechts om te starten met de eerste oefenreeks.

Voor de docent is er een Powerpoint voor uitleg in de les:

Kale sommen

Verhaalsommen

Oefentoets

Maak de oefentoets voor of na het oefenen met de opgaven in WikiWijs. 

Voor docenten en schoolleiders

Vakoverstijgend Rekenen is een overzichtelijke aanpak voor het versterken van de basisvaardigheden rekenen. Met name rekenzwakke leerlingen blijken baat te hebben bij de aanpak van Vakoverstijgend Rekenen. Op de hoofdpagina van Vakoverstijgend Rekenen is meer informatie te vinden over de aanpak, de invoering in de schoolpraktijk en de mogelijke ondersteuning daarbij.

Rekenkaart

Het succes van Vakoverstijgend Rekenen wordt pas echt zichtbaar als er op school een rekenkaart gebruikt wordt. Op zo'n rekenkaart staan alle afspraken die binnen de school gebruikt worden bij Vakoverstijgend Rekenen. Voor leerlingen is zo'n rekenkaart een geheugensteun. Voor docenten is de rekenkaart met name zinvol om nieuwe docenten snel kennis te laten maken met de rekenafspraken binnen school.

De rekenkaart wordt in de brugklas geïntroduceerd bij Wiskunde, en in hogere klassen ook bij de andere vakken. Leerlingen mogen de rekenkaart gebruiken bij vrijwel alle toetsen vanaf leerjaar 1 t/m het voorexamenjaar.

 

 

Wil je de rekenkaart aanpassen? Download dan onderstaande Word-document en maak hem op maat naar hoe jij het wilt hebben.

Lesmaterialen

Lesmateriaal voor leerlingen

Leerlingen krijgen met de QR-code direct toegang tot WikiWijs Vakoverstijgend Rekenen.

 

 

 

Powerpoints als lesmateriaal

Om de aanpak van Vakoverstijgend Rekenen in de lessen goed uit te leggen zijn PowerPoint presentaties ontwikkeld. In deze presentaties wordt de aanpak van rekenen geïntroduceerd aan de hand van vragen, met als doel de beste aanpak te vinden tijdens onderwijsleergesprekken. Elk onderdeel van Vakoverstijgend Rekenen heeft een apart PowerPoint-bestand, dat gedownload en naar eigen behoefte aangepast kan worden.

 

Daarnaast is er ook een PowerPoint beschikbaar met al het lesmateriaal van Vakoverstijgend Rekenen. 

Rekentoets als afronding

Een goede manier om Vakoverstijgend Rekenen af te ronden is met behulp van een rekentoets. Daarmee wordt ook duidelijk welke leerlingen rekenniveau 1F gehaald hebben, en welke leerlingen extra ondersteuning verdienen.

Voorafgaand aan een summatieve afronding is het nuttig om een formatieve afronding te organiseren. Daartoe is een oefentoets met antwoordmodel beschikbaar. Door leerlingen samen te laten werken tijdens het maken van de formatieve toetsen kan het leereffect vergroot worden.

Bij interesse in een rekentoets 1F ter afronding kun je contact met ons opnemen via info@vakoverstijgendrekenen.nl.

  • Het arrangement Vakoverstijgend Rekenen - 1F is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    Open leermaterialen Vakoverstijgend Rekenen
    Laatst gewijzigd
    23-10-2025 08:56:47
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Op deze plek kun je oefenen met de verschillende onderdelen van Vakoverstijgend Rekenen. We hebben onderscheid gemaakt in eenheden omrekenen, vergelijkingen, verhoudingen en procenten.
    Leerniveau
    VMBO gemengde leerweg, 1; PO groep 8; PO groep 7;
    Leerinhoud en doelen
    Verhoudingen; Verhoudingsvraagstukken; Rekenen/wiskunde; Rekenen in de meetkunde; Meten en meetkunde; Procenten - berekeningen;
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Trefwoorden
    iol, vakoverstijgend rekenen, vor, vor24

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    Vakoverstijgend Rekenen - Open leermaterialen WikiWijs. (2025).

    Vakoverstijgend Rekenen - vmbo - basis/kader

    https://maken.wikiwijs.nl/203745/Vakoverstijgend_Rekenen___vmbo___basis_kader

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van