Thema: Koude Oorlog vmbo-kgt34 - kopie 1

Koude Oorlog

Inleiding

Bijna een eeuw lang, de hele 20e eeuw, stonden twee revolutionaire ideologieën, twee totaal verschillende ideeënstelsels, tegenover elkaar. Als vijanden, vol wantrouwen en tot de tanden bewapend.

In 1917 werd de Russische tsaar verjaagd en de weg vrijgemaakt voor de eerste communistische staat ooit. De communisten willen af van de ongelijkheid tussen mensen en er moet een eind komen aan verschil in macht op basis van eigendom. Bedrijven, fabrieken en boerderijen gaan over in de handen van het volk. Niet dat het hele volk het daar nu voor het zeggen krijgt, de staat treedt op namens het volk. De staat dat is de communistische partij. De partijleiding regelt het bestaan van zijn burgers bijna vanaf de wieg tot aan het graf.

Andere partijen dan de communistische zijn er niet en als er wat te kiezen valt, dan is dat alleen binnen de communistische partij. Want die treedt ook op namens het volk. Als je het daar niet mee eens bent, wordt je al snel als vijand van het volk gezien.

De Amerikaanse ideologie staat hier lijnrecht tegenover. Daarin is ook een belangrijke rol voor het begrip gelijkheid, maar dan in de zin dat iedereen gelijke kansen zou moeten hebben. Wat je er van maakt, is je eigen verdienste, of je eigen falen. Mensen zijn verantwoordelijk voor zichzelf. De staat moet zich zo weinig mogelijk met het leven van mensen bemoeien. Iedere bestuurder van de staat wordt via verkiezingen aangewezen en iedereen mag zeggen wat hij wil.

Geen wonder dat de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie een gespannen relatie hadden. Vanaf de Tweede Wereldoorlog sprak men zelfs van een oorlog, de Koude Oorlog. Landen en volken in Europa waren gescheiden door een IJzeren Gordijn. Het duurde tot het eind van de jaren 80 voor er een eind kwam aan de vijandschap.

In 12 opdrachten komt de Koude Oorlog voorbij. Het begint ongeveer met de deling van Duitsland en eindigt met hereniging ervan.

In de video hieronder zie je hoe de Koude Oorlog begon. Bespreek na het kijken met een klasgenoot waarom deze oorlog de Koude Oorlog werd genoemd.

Wat kan ik straks?

Aan het eind van het thema moet ik kunnen beschrijven hoe het ontstaan, de verloop en het einde van de Koude Oorlog verliep. Ook kan ik beschrijven wat de gevolgen waren voor de wereldpolitiek en Europa.

Over de Koude Oorlog worden tijdens het centraal examen (CE) vragen gesteld. Het onderwerp kan ook deel uitmaken van het schoolexamen (SE).

Opdracht

Leervraag

Samen tegen Hitler

Hoe is de wisselende relatie tussen de VS en de Sovjetunie in de 20e eeuw verlopen?

Jalta en Potsdam

Hoe hebben de Grote Drie Europa verdeeld en wat waren daar de gevolgen van?

Twee ideologieën

Wanneer en waar kwamen communisme en kapitalisme in Europa voor het eerst met elkaar in botsing en wat de afloop daarvan was?

Blokkade Berlijn

Wat was de invloed van de verdeling van Duitsland en Berlijn op de samenleving?

NAVO en Warschaupact

Wat was de reden van de oprichting van de NAVO en het Warschaupact?

Rode gevaar in Azië

Hoe verliepen de oorlogen in Vietnam en Korea en wat hadden deze oorlogen met de Koude Oorlog te maken?

Berlijnse muur

Wat was de reden van de bouw en het afbreken van de Berlijnse muur?

Cubacrisis

Waarom was de Cubacrisis gevaarlijk voor de hele wereld?

Opstanden in Oostblok

Wat waren de achtergronden van de opstanden tegen de communistische regeringen in drie Oostbloklanden

DDR en Stasi

Wat was de rol van de Stasi in de DDR?

Glasnost - Perestrojka

Wat was de invloed van de Glasnost en de Perestrojka op de Sovjet-Unie?

Duitsland herenigd

Wat is de reden dat de voormalige 'Ossies' nog steeds de hang hebben naar 'ostalgie'.

Wat ga ik doen?

Het thema 'Koude Oorlog' bestudeer je door twaalf opdrachten te maken.

 

Die maak je allemaal in een WORD bestand! Die lever je aan het einde van de periode in en die kijk ik na.

Opdracht

Eindproduct

Samen tegen Hitler

Het spel ‘Met Verschillend Perspectief’.

Twee ideologieën

Een ‘concept map’ met 16 begrippen

Blokkade Berlijn

Puzzel of eigen les

NAVO en Warschaupact

Touwdiscussie

Rode gevaar in Azië

Twee voor Twaalf-quiz of affiche

Berlijnse muur

Fouten uit een tekst halen

Cubacrisis

Kort stripverhaal of tijdlijn

Opstand in het Oostblok

Vergelijking 3 opstanden

Glasnost-Perestrojka

Chronologisch verslag of fotoverslag

Duitsland herenigd

Uitspraken over de hereniging

Afsluiting

Klassengesprek over crisis in Oekraïne en oefenen met examenvragen

De tijd is een indicatie en afhankelijk van de keuze van het eindproduct.

 

Opdrachten

Hier vind je de twaalf opdrachten die horen bij dit thema.
Maak je keuze.

Opdracht 1

Samen tegen Hitler
 

 
Opdracht 3

Twee ideologieën
Opdracht 4

Blokkade Berlijn
Opdracht 5

NAVO en Warschaupact
Opdracht 6

Rode gevaar in Azië
Opdracht 7

Berlijnse muur
Opdracht 8

Cubacrisis
Opdracht 9

Opstanden in Oostblok
 

 
Opdracht 11

Glasnost - Perestrojka
Opdracht 12

Duitsland herenigd

Afsluiting

Samenvattend

Hier vind je de Kennisbank die is gebruikt in dit thema.

Blokvorming tussen oost en west

Eindproduct

In deze eindopdracht voer je met de klas een klassengesprek over de huidige relatie tussen Rusland en het westen.

Inmiddels ligt de Koude Oorlog al heel wat jaren achter ons. Tenminste, dat denken we.  Er wordt volop handel gedreven tussen Rusland en het westen. Rusland is de grootste gasleverancier van Europa. Verschillende voormalige Oostbloklanden zijn lid van de EU. Er zijn zelfs militaire oefeningen waaraan NAVO-troepen en Russische soldaten gemeenschappelijk deelnemen.

Maar toch lijkt er nog altijd een onderling wantrouwen te blijven.
Verschillende incidenten uit de afgelopen jaren zorgen ervoor dat de spanningen tussen Rusland en het westen weer oplopen:

  • kremlin.ru
    In 2014 valt Rusland De Krim binnen. Een schiereiland in de Oekraïne die volgens Rusland bij hun land hoort. Het westen grijpt niet in. Zij zijn namelijk afhankelijk van onder andere het Russische gas.
  • In 2014 wordt boven de Oekraïne passagiersvliegtuig MH17 neergeschoten. Daarbij komen 298 mensen om het leven, waarvan 193 Nederlanders. Alle bewijzen wijzen er op dat het vliegtuig door Russische soldaten is neergeschoten.
  • Het westen voerde een importverbod in op producten uit Rusland vanwege de twee incidenten in 2014. Maar dit verbod wordt later weer versoepeld.
  • Bij de Amerikaanse verkiezingen van 2016 worden de Russen ervan beschuldigd de verkiezingen te hebben beïnvloed. Ook bij de (voorverkiezingen van 2020) zijn dezelfde geluiden hoorbaar. Rusland ontkent alle beschuldigingen.
  • Rusland wordt in 2018 beschuldigd van het vergiftigen van een ex-spion en zijn dochter in het Verenigd Koninkrijk. Daarop stuurden veel westerse landen de Russische ambassadeur naar huis.
  • In de zomer van 2019 gaan duizenden Russen de straat op om te protesteren tegen het beleid van de dan zittende president Poetin. Poetin slaat terug met militair geweld tegen zijn eigen bevolking. Het westen spreekt er schande van en Poetin beschuldigt op zijn beurt het westen ervan dat zij de Russische bevolking opstookt.
  • En nu is er een grote strijd tussen Rusland en Oekraïne
Ga samen met een klasgenoot op zoek naar de meest recente escalatie tussen Rusland en het westen.
Maak aantekeningen. Deze kun je gebruiken bij het debat aan het einde van deze eindopdracht.

In 2019 verschijnt het boek 'The Russia Anxiety' van Mark Smith (onderzoeker aan de Universiteit van Cambridge). Het boek heet vertaald: De Rusland angst. Volgens Smith heeft het westen, door de geschiedenis, een bepaalde angst en minachting voor Rusland. Ondanks dat Rusland niet het enige land heeft dat een dictatuur vol wreedheden was, heeft Rusland toch een speciaal plekje in ons gevoel voor gevaar. De Koude Oorlog is voorbij, het verhaal is gewerken, toch blijft de angst. Smith noemt dit het Rusland-Syndroom.

Bespreek met je klasgenoot wat jullie van dit zogenaamde 'Rusland-Syndroom' vinden. Kunnen jullie je vinden in het verhaal van Mark Smith? Maak ook nu aantekeningen.


Klassengesprek over een nieuwe Koude Oorlog
De situaties met Rusland leveren elke keer spanningen op in het westen. Maar zijn deze te vergelijken met de situatie in de jaren ’50, ’60 of ’70?
Zijn er grote verschillen met toen? Wat zijn die verschillen dan?
Put uit de kennis die je inmiddels van de Koude Oorlog hebt opgedaan en beoordeel daarmee de huidige relatie met Rusland.

Jullie geven, ieder apart, een gemotiveerde reactie op de volgende drie stellingen:

  • Oost en West kunnen zich geen nieuwe Koude Oorlog veroorloven.
  • West-Europa moet Rusland meer ruimte geven en minder angstig zijn.
  • De economische wederzijdse afhankelijkheid tussen Rusland en de West-Europese landen is een zegen.

Hang deze reacties op of leg ze centraal neer, zodat iedereen ze kan zien en zoek vervolgens je medestanders op, jouw klasgenoten die er (ongeveer) hetzelfde over denken. Samen ga je, onder leiding van je docent, de discussie aan met de andere groep(en) over de uitkomsten.

Beoordeling

Je docent let bij de beoordeling van jouw rol tijdens het klassengesprek op de volgende punten:

  • Ben je op de hoogte van de meest recente escalatie tussen de Russen en het westen?
  • Heb je een mening gevormd over het Rusland-syndroom?
  • Heb je een gemotiveerde reactie gegeven op de drie stellingen?
  • Liet je klasgenoten in het klassengesprek uitpraten?
  • Had je een actieve houding tijdens het klassengesprek?
  • Alle antwoorden van dit project worden nagekeken en dit vormt het grootste gedeelte van je cijfer

Debat voeren

Bij een debat hebben twee of meer mensen een verschillende mening over een onderwerp. Deze standpunten worden helder in beeld gebracht door argumenten voor het eigen standpunt te geven, of door de argumenten van de ander met tegenargumenten te bestrijden.

 

Eindexamenvragen

Je hebt in een aantal opdrachten veel theorie bestudeerd en veel vragen beantwoord en opdrachten gedaan.
Als het goed is ben je nu klaar voor de afsluiting van dit thema. De afsluiting bestaat uit het maken van een aantal examenvragen over de Koude Oorlog. Lees eerst de tips.

Tips

Van de examenvragen kan de voortgang worden bijgehouden op ExamenKracht.
Vraag verdere instructies aan je docent.

VMBO-KGT34 2016-TV1

2016-TV1 Vraag 38

VMBO-KGT34 2017-TV1

2017-TV1 Vraag 29

VMBO-KGT34 2018-TV1

2018-TV1 Vraag 33
2018-TV1 Vraag 35
2018-TV1 Vraag 37

VMBO-KGT34 2019-TV1

2019-TV1 Vraag 38
2019-TV1 Vraag 42

VMBO-KGT34 2021-TV2

2021-TV2 Vraag 35

VMBO-KGT34 2021-TV3

2021-TV3 Vraag 38

Terugkijken

Inleiding

  • Lees de intro van het thema nog eens door.
    Gaf de intro een goed beeld van wat je in dit thema tegen zou komen?
  • Leg nu nogmaals uit waarom de Koude Oorlog zo wordt genoemd.

Kan ik wat ik moet kunnen?

  • Lees de leervragen van het thema nog eens door. Kun je alle vragen beantwoorden en je antwoorden op de vragen beargumenteren? Zo niet, wat ga je er aan doen om dit toch te kunnen?

Hoe ging het?

  • Tijd
    Je hebt tien opdrachten gemaakt. Voor iedere opdracht stond ongeveer 2 à 3 uur.
    Had je die tijd ook nodig voor sommige opdrachten tijd te kort?
  • Inhoud
    Welke opdracht vond je het leukst? Schrijf op waarom.
    Schrijf ook op welke opdracht je het minst leuk vond. Leg je antwoord uit.
  • Eindopdracht thema
    Wat vond je van de eindopdracht?
    Is het gelukt om je mening over de relatie tussen de Russen en het westen duidelijk beargumenteerd te verwoorden? Wat vond je van het klassengesprek? Heb je nog iets van iemand anders kunnen leren? Heeft iemand door zijn/haar argumenten jouw mening nog veranderd?

  • Het arrangement Thema: Koude Oorlog vmbo-kgt34 - kopie 1 is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    Stuart Monster
    Laatst gewijzigd
    30-04-2025 12:03:40
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding en publicatie onder dezelfde licentie vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie.

    <p lang="nl_nl" xml:lang="nl_nl">Het thema '<strong>Koude oorlog</strong>' is ontwikkeld door auteurs en medewerkers van StudioVO.<br /> <br /> <strong>Fair Use</strong><br /> In de Stercollecties van StudioVO wordt gebruik gemaakt van beeld- en filmmateriaal dat beschikbaar is op internet. Bij het gebruik zijn we uitgegaan van fair use. Meer informatie: <a href="http://www.studiovo.nl/DownloadsStercollecties/Fair%20use.pdf" target="_blank"><u><strong>Fair use</strong></u></a><br /> <br /> Mocht u vragen/opmerkingen hebben, neem dan contact op via de <a href="http://www.vo-content.nl/helpdesk" target="_blank"><u><strong>helpdesk VO-content</strong></u></a>.</p>

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Trefwoorden
    arrangeerbaar, leerlijn, rearrangeerbare

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    VO-content Geschiedenis. (2020).

    Thema 5 Koude Oorlog vmbo-kgt34

    https://maken.wikiwijs.nl/89667/Thema_5_Koude_Oorlog_vmbo_kgt34

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van