Menu

VWO scheikunde-examen 2016 1e tijdvak met video-uitleg

VWO scheikunde-examen 2016 1e tijdvak met video-uitleg

loading

Nitromusks

Muskus is een belangrijke geur die onderdeel uitmaakt van vrijwel alle parfums.
Al ver voor het begin van onze jaartelling werd er gehandeld in muskus.
Door het geringe aanbod was natuurlijke muskus altijd uiterst kostbaar.
De belangrijkste geurstof in muskus is muscon, een stof met de molecuulformule C16H30O.
De structuurformule van muscon is hieronder schematisch weergegeven.

De productie van synthetische muscon is nooit van de grond gekomen.
Het rendement van de voorgestelde bereidingswijzen was steeds erg laag, mede vanwege het grote aantal tussenstappen.
Ook kwamen goedkopere vervangers voor muscon beschikbaar: de nitromusks.
De nitromusks zijn eenvoudig te bereiden uit goedkope grondstoffen.
Zo kan muskxyleen (MX) worden bereid in slechts twee stappen die in figuur 1 zijn weergegeven.

 

In stap 1 uit figuur 1 laat men 1,3-dimethylbenzeen reageren met methylpropeen.
Deze omzetting heeft een rendement van 75%.
Vervolgens laat men de ontstane stof na zuivering reageren met geconcentreerd salpeterzuur tot MX en water.
Deze tweede stap heeft een rendement van 88%.
MX  hecht goed aan textiel, waardoor de geur lang blijft hangen.
MX is hydrofoob. Daarom is het opmerkelijk dat MX goed hecht aan bijvoorbeeld katoen.
Katoen bestaat vooral uit cellulose. Van katoen is bekend dat het goed water kan binden.
Het blijkt dat de binding aan katoen vooral door de in MX aanwezige ~NO2 groepen plaatsvindt.
Met behulp van Lewisstructuren kan worden verklaard waarom MX goed hecht aan katoen.
Hieronder zijn een nitrogroep van MX en een gedeelte van een molecuul cellulose schematisch en onvolledig weergegeven.

 

Het bleek dat nitromusks kunnen worden aangetoond in oppervlaktewater en in het vetweefsel van vissen en mensen.
Omdat nitromusks ervan worden verdacht kankerverwekkend te zijn, is het gebruik sterk teruggedrongen.
Uit kwalitatief onderzoek aan vissen bleek dat MX wordt opgenomen uit het water via de huid, waarna het zich in het onderhuids vetweefsel ophoopt.
Onderzoekers stelden de hypothese op dat MX de huid in beide richtingen kan passeren.
Het verdelingsevenwicht van MX in het water en in het vetweefsel kan worden voorgesteld als:

Op basis van modelproeven leidden de onderzoekers af dat de waarde van de evenwichtsconstante K van bovengenoemd evenwicht ongeveer
4·103 moest bedragen.
Om deze waarde te toetsen, werd een kwantitatief onderzoek aan vissen uitgevoerd. In een aquarium werden vissen blootgesteld aan een constant gehalte MX van 22,5 nanogram MX per liter.
Men stelde vast dat [MX (vet) ] in het vetweefsel van de vissen aanvankelijk snel steeg, maar zich na enige tijd stabiliseerde bij 105 microgram MX per liter vet.

video-uitleg nitromusks (vraag 1 t/m 5)

Colofon

Het arrangement VWO scheikunde-examen 2016 1e tijdvak met video-uitleg is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

Auteur
Wouter Renkema
Laatst gewijzigd
17-12-2017 11:48:04
Licentie

Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederlands licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om:

  • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
  • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
  • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

Meer informatie over de CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

<p>Het arrangement met de vragen en antwoorden is gemaakt door Dick Naafs. De filmpjes met uitleg zijn erbij geplaatst door Wouter Renkema</p>

Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

Toelichting
Het vwo eindexamen 1e tijdvak 2016 is verwerkt in een arrangement. Bij de beantwoording van de vragen is gebruik gemaakt van het correctievoorschrift van de CEVO.
Leerniveau
VWO 6;
Leerinhoud en doelen
Scheikunde;
Eindgebruiker
leerling/student
Moeilijkheidsgraad
gemiddeld
Studiebelasting
3 uur 0 minuten
Trefwoorden
2016, 99,999999999% zuiver silicium, biogasfabricage uit afval, examen, heet, nitromusks, scheikunde, uitleg, video, vwo

Bronnen

Bron Type
video-uitleg nitromusks (vraag 1 t/m 5)
https://www.youtube.com/watch?v=rSzqu7Vvpis 		Video
video-uitleg heet (vraag 6 t/m 9)
https://www.youtube.com/watch?v=rQtVuJip_qo 		Video
video-uitleg biogasfabricage uit afval (vraag 10 t/m 16)
https://www.youtube.com/watch?v=9z6HJEOVd3c 		Video
video-uitleg 99,99999 % zuiver silicium (vraag 17 t/m 23)
https://www.youtube.com/watch?v=jtKOP3DTEqo 		Video

Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

Naafs, Dick. (2016).

VWO scheikunde-examen 2016 1e tijdvak

https://maken.wikiwijs.nl/77412/VWO_scheikunde_examen_2016_1e_tijdvak

Downloaden

Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

Metadata

LTI

Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

Arrangement

IMSCC package

Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

Voor developers

Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.